در حال روزه در زمينى كه داشت ، كار مىكرد ( وقت افطار به خانه آمد . زن او طعام نساخته بود و با آب افطار نمود و بدون خوردن طعام سر به بالين نهاد و به خواب رفت و موقع نماز خفتن كه نهايت زمان افطار بود ، بيدار شد و بدون خوردن طعام روزه گرفت و در هنگام روز ، سخت رنجور گشت و رسول خدا ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) از مشاهدهء وضع رقّتبار او ، متأثّر گرديد و اين آيه نازل شد و مسلمانان را در توسعه قرار داد ) .
جوانان مسلمين ، به خاطر غلبهء شهوت خود در شب ماه رمضان آميزش مىكردند .
در روايت آمده است كه عمر خواست شب هنگام با همسرش مواقعه ( عمل زناشويى ) نمايد . همسرش گفت : من خوابيدهام ( يعنى در شب ماه رمضان همزمان با خواب ، جماع و خوردن حرام مىگرديد ) عمر گمان برد كه همسرش بهانهگيرى مىنمايد و اين عذر را نپذيرفت ، سپس بر رسول اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) گزارش نمود و اين آيه نازل شد .
2 - « احلّ » ؛ « حلال شده » حليّت در نقطهء مقابل حرمت است و وجوب را نمىرساند .
همه علما اجماع و اتّفاق دارند كه جماع با زنها واجب نمىباشد . بعضىها گفتهاند جملهء مذكور براى « استحباب » است و به همين خاطر از امام باقر و امام صادق ( عليهما السّلام ) روايت شده است كه جماع در شب اوّل هر ماه ، كراهت دارد ولى در شب اوّل ماه رمضان ، مستحبّ است . براى اينكه از شهوت كاسته شود و فرد روزهدار ميل به جماع نداشته باشد و على الظّاهر دليل استحباب آنست كه حليّت هم شامل استحباب مىشود و هم شامل كراهت و إباحه . و منظور از شب روزه ، هر شبى است كه صبح آن ، فرد روزهدار باشد .
ظاهر لفظ ،
« أُحِلَّ لَكُمْ »
دلالت دارد بر اينكه جماع در هر زمانى از شب مباح است و حتّى پيش از فجر ( طلوع صبح ) منتهى نظر بر اينكه علماى شيعه طهارت از جنابت را در صوم ، شرط مىدانند ، بايد مقدارى از شب ، باقى بماند تا فرد در آن زمان ، بتواند غسل جنابت انجام بدهد . بنابراين مباح بودن جماع مخصوص شب است به استثناى مقدار كمى از آخر شب . اگر عمدا مخالفت نمايد . يعنى در آخر شب جماع نمايد به حدّى كه براى غسل وقت نداشته باشد ، روزهاش باطل است و قضا و كفّاره واجب مىشود . امّا اگر عمدى نباشد و گمان نمايد كه وقت كافى باقى است و بعد معلوم شود كه وقت كافى باقى نبوده است ، تنها قضاى آن واجب است و امّا اگر كاملا