نداشته باشد همچنين ، و زن و شوهر بودن باعث مىشود كه هركى ، به وسيلهء همديگر در پوشش باشند ، به سخن ديگر زن و شوهر مانع از عمل جنسى با بيگانگان مىشود و از لازمهء عمل جنسى با أجنبى ، كشف عورت بيرون ريخته شدن رازها و هتك حرمت و آبروى آنها است .
زمخشرى گفته است لباس بودن به اين جهت است كه هر يك از زن و مرد همديگر را همانند لباس دربرمىگيرند . « 1 » اين قول مورد اشكال است ، چه آنكه بين زن و مرد اشتمال و دربرگرفتنى كه شبيه دربرگرفتن لباس باشد در كار نيست ، و تنها چسبيدن به هم در تحقّق اشتمال ، كافى نمىباشد .
جملهء
« هُنَّ لِباسٌ لَكُمْ »
؛ « زنها براى شما لباس هستند » بر جملهء قبل . عطف نشده است ، چه آنكه علّت شىء بر آن شىء عطف نمىشود و لباس بودن ، علّت براى جملهء قبل خواهد بود ، يعنى علّت براى حليّت است .
و « خان » و « إختان » هر دو به معناى خيانت كردن است ؛ منتهى « إختان » خيانت همراه با قصد است و « خان » خيانت بدون قصد مىباشد ، مانند « كسب » ، كه شامل بدون قصد است و « إكتسب » كسب با قصد و هدفدار است و معناى « إختيان » و « خيانت نفس » ، بهره نبردن از خير و نيكى است . بقيه الفاظ آيه واضح است و نياز به توضيح ندارند . در آيهء مباركه مطالب قابل توجّه از قرار ذيل است :
احكام مستفاد :
1 - در آغاز اسلام ، خوردن و جماع در شب روزه . تا موقع خواب ، جايز بود و هرگاه كه روزهدار مىخوابيد ، حرام مىشد تا شب آينده .
بعضىها گفتهاند جماع در شب و روز ماه رمضان حرام بوده است . از امام صادق ( ع ) روايت شده است كه مردى از ياران رسول اكرم ( ص ) به نام « مطعم بن جبير » كه پيرمردى ناتوان بود و روزهدار بود و موقع افطار ، همسرش كه طعام آماده نساخته بود غذا درخواست كرد و او پيش از افطار به خواب رفت . وقتى كه از خواب بيدار شد ، به همسرش گفت امشب خوردن بر من حرام شده است ( و بدون افطار روزهدار شد ) و چون صبح شد در حفر خندق ، حاضر گرديد و از شدّت گرسنگى بىهوش گشت و رسول اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) او را نظاره فرمود و دلش به حال او سوخت ( و اين آيه نازل شد ) و روايت شده است كه داستان مربوط به قيس زبن صرمه بوده است . او
هامش
( 1 ) . الكشاف ، ج 1 ، ص 230 ، سوره بقره ، ذيل آيهء 187 .