« قصر صلوة » : « قصر از مادّهء « قصور » به معناى كم و كوتاه كردن است و اين قصر نمودن ، گاهى مربوط به كيفيّت و گاهى مربوط به كميّت است .
بعضىها گفتهاند مراد از « فتنه » قتل است و قول صحيح آن است كه فتنه ، به معنى مواجه شدن با هر چيزى است كه خوش آيند نباشد » . « 1 »
با بيان نكات فوق در آيهء مباركه به چند فايده بايد توجّه نماييم :
1 - شكستن نماز به إجماع علما جايز است . شافعى گفته است از باب « رخصت » يك نوع تخفيف و ارفاق مىباشد . به دليل قول خداوند كه فرموده :
« فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ »
؛ « باكى بر شما نيست » يعنى مكلّف مخيّر است بين قصر و اتمام و اگر قصر نمود ، اشكالى ندارد و لكن گفته است : « قصر » بهتر است .
و آقاى مزنى از ياران شافعى ، گفته است اتمام بهتر است . مالك ، ابو حنيفه ، احمد و علماى شيعهء گفتهاند : عزيمه و فريضه است و على ( عليه السّلام ) از اهل بيت ، و ابن عبّاس ، جابر ، ابن عمر و غير آنها قول به عزيمت را فرمودهاند . فرق بين « عزيمت و رخصت » اين است كه : اگر قائل به رخصت بشويم . شخص مسافر هم مىتواند نماز را شكسته و هم تمام بخواند و اگر عزيمت را قبول كنيم ، مسافر فقط شكسته بايد بخواند ) .
در آيهء مباركهء مذكور ، نفى ، جناح ( باكى نيست ) . منافاتى با واجب بودن ندارد ، زيرا نفى جناح ، در وجوب نيز ، استعمال شده است ، چنانچه در آيهء ذيل جريان از اين قرار است : « صفا و مروه از شعائر الهى است . . . و باكى نيست كه بين آن دو طواف نمايد » ، در حالى كه طواف بين صفا و مروه ، واجب مىباشد .
به دليل روايتى كه از « يعلى بن اميّه » نقل شده است كه از عمر سؤال شد .
وظيفهء ما در ارتباط با قصر چيست ؟ در جواب گفت : تعجّب بار و شگفتآور است . از رسول خدا ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) پرسيدم ، فرمود : « اين صدقهاى است كه خداوند به شما ارزانى بخشيده است ، پس بايد صدقهء خدا را قبول كنيد » و امر دلالت بر وجوب دارد .
يعنى نماز قصر واجب است ، نه رخصت . روايات زيادى است كه از ائمّه هدى ( عليهم السّلام ) و از غير ائمّه از علماى اهل سنّت كه مدّعاى مزبور را به اثبات مىرساند .
هامش
( 1 ) . سورهء نساء ، آيه 7 .