و شافعى بر جواز نماز بر ميّت غايب ، به ماجراى نماز خواندن رسول اكرم ( ص ) بر نجاشى ، استدلال نموده است .
ابو حنيفه و علماى شيعه آن را ممنوع دانستهاند و نماز رسول اكرم ( ص ) را بر نجاشى ، بر استغفار و طلب آمرزش و دعا براى ميّت ، حمل نمودهاند و بر فرض قبول اينكه نماز خوانده است ، مىگوييم نقل شده است كه جنازهء نجاشى را روى تخت ، بالا برده بود كه تا نبىّ اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) آن را مشاهده نمايد ( بنابراين نماز پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) براى نجاشى نماز بر ميّت غايب به حساب نمىآيد ) .
5 - از قول خداوند كه فرمود : « بر قبر كافر جهت دعا ، نايست » ، استفاده مىشود كه ايستادن بر كنار قبرهاى مردههاى مؤمنين ، جهت ترحّم و طلب آمرزش براى آنان ، جايز و مشروع است و زيارت قبور و رفتن سر قبرشان ، عملى شايسته است . و حتّى در روايتى آمده است در اين عمل پاداش فراوانى است ، از جمله روايت صحيح ، روايتى است كه از امام رضا ( عليه السّلام ) نقل شده است كه فرمود : « كسى كه بر سر قبر برادر مؤمنش بيايد و سورهء
« إِنَّا أَنْزَلْناهُ . . . »
را هفت بار بخواند و براى او دعا كند ، از وحشت بزرگ ( روز قيامت ) در امان مىباشد . « 1 »
بعضىها گفتهاند ايمنى مربوط به ميّت است و برخى ديگر گفتهاند مربوط به خواننده مىباشد . و گفته شده است كه هر دو از وحشت بزرگ روز قيامت در امان مىباشند . بعضى از علماى ما همين قول سوّم را گفتهاند و اين قول صحيحتر است . و غير از روايات مذكور ، روايات ديگرى نيز وارد شده است . در اوّل ظهور اسلام ، زيارت قبور حرام بود و سپس نسخ شد .
* * *
[ 74 ] آيه ششم :
« وَ إِذا ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلاةِ إِنْ خِفْتُمْ أَنْ يَفْتِنَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنَّ الْكافِرِينَ كانُوا لَكُمْ عَدُوًّا مُبِيناً »
؛
« هنگامى كه سفر كنيد ، باكى بر شما نيست كه نماز را كوتاه كنيد ، اگر از فتنه و خطر كافران بترسيد ، زيرا كافران براى شما دشمن آشكارى هستند » .
ضرب در زمين ، به معناى گردش و سفر كردن در روى زمين است .
« جناح » به معناى باك است و نفى « باك » هم واجب ، هم در مستحبّ و هم در مباح ، به كار مىرود ( عمل واجب و مستحبّ و مباح گناه ندارد ) .
هامش
( 1 ) . وسائل ، ب 57 از ابواب دفن . غوالى اللئالى ، ج 2 ، ص 60 ، حديث 161 .