2 - ظاهر آيهء مباركه دلالت دارد بر اين كه يكى از شرايط « وجوب قصر » وجود خوف و ترس است . در حالى كه چنين نيست ، بلكه وجود خوف و ترس ، حالت غلبه را به خود گرفته است كه در غالب سفرها ، خوف و ترس وجود داشته است .
دليل ما بر مدّعاى مزبور ، چيزى نيست كه گفتيم ؛ يعنى روايت عمر و تحقيق مطلب اين است كه بگوييم اولا : سفر و خوف ، به صورت يك جا ، براى وجوب قصر ، شرط نمىباشد .
ثانيا : به دليل اينكه رسول خدا ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) در حال سفر بدون وجود خوف ، نمازش را شكسته مىخواند . بنابراين اگر سفر و خوف به صورت جمع ، شرط نباشد ، پس يكى از آن دو ، شرط براى ديگرى مىباشد و بدون عكس ( مثلا خوف شرط براى سفر باشد و سفر ، شرط براى خوف نباشد ) اين سخن باطل است ، به چند دليل :
اوّلا : به اين دليل كه ترجيح بلامرجّح يعنى امتياز دادن به چيزى كه در واقع امتيازى نداشته باشد ، لازم مىآيد .
و ثانيا : سفر مشروط به خوف باشد باطل است ، به دليل اجماع مذكور و تصريح روايات و عكس آنكه خوف مشروط به سفر باشد ، نيز باطل است ، چه آنكه چنين شرطى سبب بودن خوف براى وجوب قصر ، را به طور مطلق نفى مىكند و ثالثا : محال است كه سبب تامّ ، براى سبب بودن ديگرى ، شرط قرار بگيرد . سرانجام چيزى كه باقى مىماند ، اين است كه هر يك از خوف و سفر به نوبت خود ، براى وجوب قصر ، سبب تامّ است و دليل ديگر روايت صحيحهاى از امام باقر ( عليه السّلام ) وارد شده است كه از نماز خوف و نماز سفر ، سؤال شد ، آيا در هر دو نماز شكسته مىشود ؟ در جواب فرمود : بلى ، و نماز خوف نسبت به نماز سفرى كه خوف و ترسى در آن نيست ، سزاوارتر براى شكسته شدن است . امام باقر ( عليه السّلام ) خوف را سبب قوىتر از سفر خالى از خوف ، قرار داده است . بنابراين هر يك از خوف و سفر به تنهائى و منفردا سبب تامّ براى وجوب قصر مىباشد و اين تثبيت و تقرير ، مبتنى بر آن است كه نماز شكسته در حال خوف و سفر ، واجب است . به اين ترتيب با تحقّق خوف و سفر به طور يك جا ، نماز قصر واجب مىگردد .
3 - در اينكه وجوب قصر در سفر « مربوط به طىّ مسافت مىباشد » مخالفى وجود ندارد ، جز آقاى داود كه گفته است به طور مطلق احكام سفر ، به سفر كوتاه و طولانى
كنز العرفان في فقه القرآن — صفحة 210
مساهمون: المقداد السيوري
ص٢١٠