شافعى و احمد گفتهاند تكبير پيش از قرائت در هر دو ركعت است . ابو حنيفه گفته است پيش از قرائت در ركعت اول و بعد از قرائت در ركعت دوم است و دليل اين اقوال ، رواياتى است كه وارد نمودهاند و از نظر شيعه دليل بر اعتبار آنها ، وجود ندارد و دليل علماى شيعه ، روايات فراوانى است كه از ائمّه هدى ( عليهم السّلام ) ، نقل شده است .
مسئلهء فرعى : اگر تكبيرات مذكور و يا بعضى از آنها فراموش گردد و به ركوع رفته باشد ، وقت آن سپرى و قضاى آن لازم نيست ، شافعى همين را گفته است و ابو حنيفه گفته است كه تكبير فراموش شده را در حال ركوع انجام دهد .
يك مطلب قابل توجّه : بر كسى كه در منى به سر مىبرد ، بعد از نماز ظهر ، روز عيد اضحى ( قربان ) و بعد از نمازهاى ديگر كه بعد از نماز ظهر است تا تمامى 15 نماز ، تكبير « اللّه اكبر اللّه اكبر لا إله الّا اللّه اكبر الحمد للّه على ما هدانا و له الشكر على ما اولانا » مستحبّ است . و براى كسى كه در منى نيست تا ده نماز ، مستحبّ است تكبير مذكور را بگويد . به دليل فرمان خداوند كه مىفرمايد : « در روزهاى معيّنى كه روزهاى تشريق است ، ياد خدا را انجام دهيد » « 1 » .
ايّام تشريق روزهاى يازده ، دوازده ماه ذى حجّه است و ذكرى كه به آن دستور داده شده است ، فقط تكبير است كه در بالا ذكر نموديم و روز عرفه يعنى روز نهم ذى حجّه جزو ايّام تشريق نيست . مالك همين مطلب را گفته است و از شافعى همين مطلب مشهور است و ابو حنيفه گفته است روز عرفه ( نهم ) و نحر ( روز دهم ) تا بعد از عصر آن روز تكبير بايد گفته شود ، به دليل قول خداوند
« وَ يَذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ فِي أَيَّامٍ مَعْلُوماتٍ »
در روزهاى معيّن و معلوم اسم خدا را ياد مىكنند ، كه منظور از ايّام معلومات ، ده روز اول ماه ذى حجّه است و پيش از روز عرفه ، ( روز نهم ) به اجماع علماء تكبيرى در كار نيست ، بنابراين بايد در روز عرفه ( نهم ) و در روز نحر ، روز دهم ) تكبير گفته شود .
در فرمايش ابو حنيفه اشكال و نظر است ، چه آنكه احتمال دارد منظور از « ياد خدا » گفتن اللّه اكبر در موقع قربانى و ذبح شتر و گوسفند در روز دهّم بوده باشد كه ذبح قربانى بايد توأم با ياد خدا و دعا و ذكر نام خدا باشد .
هامش
( 1 ) . بقره ، آيهء 203 .