كه امر « صلّ » براى وجوب است ، 3 - به عمل نبى اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) ، رسول خدا ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) نماز عيد اضحى را انجام مىداد و كاملا از آن مراقبت مىنمود و مىفرمود : « نماز بگزاريد » همانگونه كه مىبينيد مرا نماز مىگزارم « 1 » . 4 - به دليل فراوانى روايات اصحاب ( ياران ائمه ( عليهم السّلام ) ، كه دلالت بر وجوب آن دارند ، احمد به عنوان واجب كفائى آن را واجب مىداند . شافعى و مالك گفتهاند نماز عيد ، مستحبّ است . از ابى حنيفه دو روايت نقل شده است كه در يكى از آن دو گفته است مستحبّ است و در ديگرى گفته است واجب است .
در نزد علماى شيعه شرايط نماز عيد ، همان شرايط نماز جمعه است و از پنج جهت ، با هم تفاوت دارند .
اوّل : نماز عيد در صورت نبود شرايط مستحبّ است و نماز جمعه چنين نيست .
دوّم : نماز عيد اگر به طور عمد و يا از جهت فراموشى ، ترك شود و يا وقت آن سپرى گردد ، و جوبش ساقط مىگردد و نماز جمعه اگر ترك شود ، به جاى آن بايد نماز ظهر را در خارج وقت قضا نمايد .
سوّم : دو خطبه در نماز عيد ، مستحبّ است كه در نماز جمعه واجب مىباشد .
بنابر قول بعضى از علماء گوش دادن به دو خطبهء نماز جمعه واجب است . و در نماز عيد ، بدون اختلاف مستحب است .
چهارم : دو خطبه در نماز عيد بعد از نماز عيد است و مقدّم داشتن آن بدعت مىباشد و در جمعه ، پيش از نماز بايد انجام شود .
پنجم : در نماز عيد چند تكبير اضافى ، همراه با دعا بنابر قول قوى از دو قول علماى ( شيعه ) واجب است و آن تكبيرها ، پنج تا در ركعت اوّل و چهار تا در ركعت دوم است ، البتّه غير از تكبيرة الإحرام و دو تكبير ركوع است . شافعى گفته است هفت تكبير در ركعت اوّل است و پنج تكبير در ركعت دوّم البته منهاى تكبيرى كه با آن نماز شروع مىشود ) را جزء هفت تكبير قرار داده و ابو حنيفه گفته است تكبيرات اضافى در هر ركعت ، سه تكبير مىباشد .
محلّ و جاى تكبيرات در نماز عيد ، از نظر مذهب شيعه بعد از قرائت حمد و سوره ، و پيش از ركوع ، در ركعت اوّل و دوم مىباشد .
هامش
( 1 ) . صحيح بخارى ، ج 1 ، ص 117 .