« مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ »
: كلمهء « من » براى بيان كردن مىباشد و در لغت قديم به روز جمعه « عروبه » نام نهاده بودند و اولين كسى كه آن را « جمعه » ناميد ، كعب بن لوءى بود كه در آن روز مردم نزد او اجتماع مىكردند ، به علّت اجتماع مردم « جمعه » ناميده شد .
ابن سيرين گفته است ، اهل مدينه پيش از آمدن رسول اكرم ( ص ) در مدينه ، و پيش از نزول سورهء جمعه ، بين خود مىگفتند يهود در يك روز جمع مىشوند .
همچنين نصارى روز مخصوصى را دارند كه در آن روز جمع مىشوند ، ما مسلمانان هم بايد يك روز مخصوص به خود داشته باشيم و در آن روز دور هم جمع شويم و ذكر خدا را بگوييم و اظهار نمودند كه روز شنبه مال يهود است و روز يكشنبه مربوط به نصارى ، ما هم روز « عروبه » را براى خود قرار مىدهيم ، سرانجام نزد اسعد بن زرارة اجتماع نمودند و اسعد ( كه يكى از بزرگان مدينه بود ) نماز را به صورت جماعت با آنها به جا آورد و نام آن روز را « روز جمعه » نهادند . جمعيّت به حدّى كم بود ، كه در هنگام اجتماع ، اسعد بن زراره براى مردم گوسفندى ذبح نمود . از يك گوسفند هم ناهار و هم شام خوردند . در اين هنگام آيهء مذكور نازل گرديد .
اجتماع در آن روز ، اوّلين جمعه در اسلام بود ، كه مردم دور هم جمع مىشدند . و امّا نخستين جمعهاى كه رسول اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) با مردم اجتماع نمودند ، هنگامى بود كه حضرت از مكّه به مدينه هجرت فرمودند و در محلّهاى به نام « قبا » بر فرزندان عمرو بن عوف وارد گرديد ، و مدّت سه روز نزد آنان اقامت گزيدند و آنگاه روز جمعه از ميان آنان بيرون رفتند و با قاصد راهى مدينه شدند .
وى به هنگام نماز جمعه ، به محلّهء ( بنى سالم بن عوف ) رسيدند و در وسط بيابان كه مربوط به فرزندان سالم بن عوف بود ، وارد شدند و مردم را جمع نموده و خطبهء نماز جمعه را ايراد فرمودند ( و مراسم نماز جمعه را انجام دادند ) . اين نخستين جمعهاى بود كه رسول خدا ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) در اسلام ، به جا آوردند .
در حديثى چنين آمده است كه رسول خدا ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) فرمود : « بدانيد خداوند نماز را بر شما واجب كرده است . هر كس آن را در حيات ، يا بعد از وفات من در حالى كه پيشنماز عادلى داشته باشد ، از روى استخفاف ( سبك شمردن ) و يا انكار ، ترك كند ، خداوند او را پريشان مىسازد و به كار او بركت نمىدهد ، بدانيد نماز او