بعضىها گفتهاند « سعى » به معناى عجله و شتاب است و بهتر آنست كه « سعى » را به معناى مطلق رفتن . تفسير كنيم . چه آنكه مستحبّ است موقع رفتن به سوى نماز جمعه ، آرامش و طمأنينه جسمى و متانت نفسانى را رعايت نمايند . و حسن فرموده است : « سعى » مربوط به قدمها و پاها نيست ، بلكه مربوط به نيّات است .
ابن مسعود
« فَاسْعَوْا »
را به « فامضوا الى ذكر اللّه » ؛ « برويد بسوى ذكر خدا » قرائت نموده است و همين تفسير و قرائت از امام على و امام باقر و امام صادق ( عليه السّلام ) روايت شده است : ابن مسعود فرموده : « اگر عجله و شتاب را بدانم ، به اندازهاى شتاب و عجله مىكنم كه عبا از شانهام به زمين بيافتد » و مثل فرمايش ابن مسعود از عمر نيز نقل شده است .
5 - برخى گفتهاند منظور از
« ذِكْرِ اللَّهِ »
در آيهء مباركه « نماز » است و برخى ديگر گفتهاند مقصود « خطبهء نماز جمعه » است .
و بهتر اين است كه « ذكر اللّه » به نماز و خطبه ، هر دو معنا اطلاق شود ، چه آنكه هم خطبه و هم نماز مشتمل بر ذكر خدا است ، واجب است كه در خطبه ستايش خدا ، درود بر پيامبر ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) موعظه و نصيحت ، و خواندن سورهاى از قرآن انجام پذيرد .
6 - نظر بر اينكه به رفتن به سوى ذكر خدا ، دستور داده شده است ، لذا ترك نمودن هر چيزى كه باعث بازماندن از آن مىشود ، واجب است و نظر بر اينكه مهمّترين چيز در امر زندگى ، فروش است از اينرو خصوص « بيع » را ذكر نموده و ترك آن را واجب كرده است .
ديگر اينكه عربها در روز جمعه از روستاهاى دور و نزديك سرازير مىشدند و در يك ميدان اجتماع مىكردند و به خريد و فروش مىپرداختند ( بدين لحاظ دستور داده شده است كه دست از بيع بكشند و راهى نماز جمعه بشوند ) .
دو مسئلهء فرعى
الف - آيا ترك نمودن ساير عقود مثل اجاره ، مزارعه ، وديعه ، عاريه و غير ذالك نيز واجب است و يا تنها عقد بيع را بايد ترك نمود ؟ اكثر اصحاب ( علماى شيعه ) و نيز از علماى گذشته مخالفتى نقل نشده است ، بر اينكه تنها بيع ممنوع است و نهى فقط به بيع تعلّق گرفته است . بعضى از متأخّرين گفتهاند هر معاملهاى ممنوع است ، البتّه نه از باب قياس ، بلكه از اين جهت كه هر چيزى باعث رو گردان شدن از ذكر