ذمّهاش نذر بوده باشد ، چنين آمده است كه ابن عمر به كسى كه مادرش مرده بود و بر ذمّهاش نماز بود ، دستور داد كه به نيابت از مادرش نماز بگزارد » . « 1 »
پس از توجّه به مطالب بيان شده ، بايد توجّه داشت كه اتّفاق و اجماع واقع شده است بر اينكه از نظر مذهب شيعه پاداش صدقه ، حج ، دعا ، استغفار و غير ذالك براى ميّت مىرسد . به دليل فرمايش امام صادق ( عليه السّلام ) كه فرمود : « نماز روزه ، حجّ ، صدقه ، نيكى و دعا داخل قبر ميّت مىشوند و ثواب آنها هم براى كسى كه انجام داده و هم براى ميّت نوشته خواهد شد » « 2 » .
و نيز از امام صادق ( عليه السّلام ) نقل شده است كه فرمود : « همانطورى كه شخص زنده با هديّهاى كه به او داده مىشود ، خوشحال مىگردد . ميّت هم با ترحّم ، و استغفار نمودن براى او ، خوشحال مىشود » « 3 » .
و غير از روايات مذكوره روايات متعدّدى است كه در اين زمينه وارد شدهاند شارح كتاب « صحيح مسلم » از طرفداران مذهب شافعى ، حكايت نموده است كه ثواب همهء عبادات ، براى ميّت و اصل مىگردد .
[ 67 ] آيه پنجم :
« وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ خِلْفَةً لِمَنْ أَرادَ أَنْ يَذَّكَّرَ أَوْ أَرادَ شُكُوراً »
؛ « 4 »
« او كسى است كه شب و روز را جانشين يكديگر قرار داد براى آنان كه بخواهند متذكّر او گردند و يا شكرگزارى كنند » .
« خلفة » يعنى هر يك از شب و روز جانشين ديگرى مىشود ، زيرا اگر شب و يا روز ادامه داشته باشد ، نظام هستى مختلّ شده و نه تنها رحمت نبوده بلكه نقمت خواهد بود .
« لِمَنْ أَرادَ أَنْ يَذَّكَّرَ »
يعنى عقل خود را به كار اندازد و به مقتضاى عقل ، متذكّر شود .
« أَوْ أَرادَ شُكُوراً »
يعنى در برابر كسى كه اين نعمت را ارزانى داشته است شكرگزار باشد . متذكّر شدن و شكرگزارى علّت غائى براى جعل مذكور است ، يعنى
هامش
( 1 ) . صحيح بخارى ، ج 4 ، ص 159 . كتاب الايمان و النذور ، غوالى اللئالى ، ج 2 ، حديث 140 .
( 2 ) . وسائل ، ب 12 ، ابواب قضاء ، صلوة ، ج 10 .
( 3 ) . غوالى اللئالى ، ج 2 ، 53 ، حديث 142 . الفقيه ، ج 1 ، ص 117 ، حديث ، 554 .
( 4 ) . سورهء فرقان ، آيه 62 .