2 - از ماجراى مذكور معلوم مىشود كه نيّت فعل قلبى است نه زبانى ، براى اينكه حضرت على ( عليه السّلام ) در حال نماز كه زبانش مشغول بود ، صدقه داد و صدقه به نوبت خود عملى از اعمال است و هر عملى نيّتى لازم دارد و در حال نماز لفظ غير قرآنى و همچنين دعا ، نماز را باطل مىسازد و على ( عليه السّلام ) را آن را به زبان جارى نكرده و اگر جارى مىكرد ، نمازش باطل مىشد . بنابراين در نيّت عمل ، همان خطور قلبى كافى مىباشد .
و چند مورد ديگر بر مسئلهء مذكور مترتّب و متفرّغ مىشود ك 1 - نيّت زكات براى فقيرى كه غائب است ، صحيح است . 2 - در حال اشتغال به نماز شب ، نيّت روزه ، صحيح است . 3 - در نماز ظهر ، نيّت توقّف در عرفات صحيح است . 4 - نيّت وقوف در مشعر در حال اشتغال به نماز صبح ، صحيح است و غير از موارد مذكور نيّتهايى هم وجود دارد كه در حال نماز ممكن است واقع شود .
و امّا نيّت احرام در حج در حال نماز امكان ندارد ، چه آنكه نيّت احرام بايد همزمان با « لبّيك اللّهمّ لبّيك . . . » گفتن بوده باشد و آيا صحيح است يا نه ؟
احتمال دارد ممنوع باشد ، چه آنكه « تلبيه » جزء نماز به حساب نمىآيد و بهتر آنست كه گفتن « تلبيه » در نماز جايز است ، به دليل آنكه تلبيه ذكر و ستايش خداوند است ، بنابراين نيّت احرام در حال نماز جايز است .
و اما اگر نيّت احرام را در هنگام سلام دادن ، انجام دهد و بعد از سلام دادن « تلبيه » « لبّيك اللّهم لبّيك . . . . » را بگويد ، به طور يقين جايز مىباشد .
3 - حضرت على ( عليه السّلام ) كه در حال پرداخت زكات ، نيّت نماز را در خاطر نداشته است ، معلوم مىشود كه در عبادت حضور نيّت و استمرار آن ، شرط نمىباشد و اگر شرط بود توجّه به زكات و صدقه مبطل نماز بود و مبطل بودن ، با آن همه مدح و ستايش منافات داشت . بالأخره به اين نتيجه مىرسيم كه براى دوام و استمرار حكم نيّت كافى مىباشد .
4 - پرداخت انگشتر ، از صدقات مستحبّى بوده و از آن به زكات نامبرده شده است ، زيرا ممكن نيست كه پرداخت انگشتر ، زكات واجب بوده باشد ، چه آنكه اگر واجب بود ، از جملهء واجبات مضيّق خواهد بود . و ممكن نيست كه على ( عليه السّلام ) با وجوب پرداخت انگشتر ، به نماز ( كه واجب موسّع است ) و يا به عمل مستحبّى
كنز العرفان في فقه القرآن — صفحة 180
مساهمون: المقداد السيوري
ص١٨٠