عدم ضمان در صورت جواز اخذ تملَّكى
در صورت جواز اخذ براى خود ، محلَّى براى ضمان براى مالك نيست بعد از اخذ به نيت تملك ، حتى در صورت پيدا شدن مالك و مطالبهء آن ؛ مگر آن كه اختلاف در شروط باشد ، مثل ادّعاى سلامت و وجود در محل آب و گياه ؛ و ممكن است در اين تقدير تقديم بشود قول صاحب يد فعلية با يمين او در صورت عدم بيّنهء مفيدة براى مالك مدّعى . كما اين كه در صورت عدم جواز اخذ ، ضمان بر طبق قاعده است . و در صورت جواز اخذ براى مالك ، ايضاً محل ضمان نيست با عدم وضوح تفريط در حفظ و انفاق و لو به سبب مراجعه به حاكم در صورت عدم تمكن آخذ .
كلام و بحث در ما نحن فيه در لقطه در صورت ضلال و ضياع كه محل تعريف و وظائف است ، غير كلام در اعراض و در ترك كه مورد تفصيل بين امن و آب و علف ( در مقابل خوف و فقد آب و گياه ) است ، و اوّلى محل اخذ براى مالك و دويم محل اخذ به نيّت تملك است .
پيدا نمودن گوسفند در صحرا
اگر گوسفند در صحرا پيدا بشود به نحوى كه خوف در آن باشد چون نمىتواند از صغير درنده ها خود را حفظ نمايد - ، جائز است اخذ آن به نيت تملك به عوض مسمّى كه از ثمن المثل كمتر نباشد ، و با آن ضامن ثمن است براى مالك در صورت آمدن و مطالبه نمودن ، و اين در صورتى است كه احتمال ندهد به زودى به آسانى صاحبش معلوم بشود ؛ و مىتواند بگيرد آن را براى حفظ براى مالك و احسان به او ، و در اين صورت ضامن حيوان نيست ؛ و جائز است تسليم به حاكم شرع نمايد تا آن چه صلاح بداند به آن عمل نمايد .