تخطي إلى المحتوى الرئيسي

جامع المسائل ( فارسي ) — صفحة 82

مساهمون:

ص٨٢
و اما در صورت اختلاف ، تقسيم بر اقل سهام مىشود ، و اسماى مشتركين ، كتابت مىشود و براى سهام اولْ قرار داده مىشود بحسب قصد مشتركين ، و اخراج مىشود اسامى ، اولى براى اولْ مقصود اخراج مىشود ؛ و در صورت حاجت ، تكميل سهم او به ترتيب اولْ مقصود و ما بعد آن به ترتيبِ مقصود ، مىشود . مثلًا اگر سهام عبارت از « سدس و ثلث و نصف » باشد ، تقسيم بر « سدس » مىشود و اسداس مرتّبهء مقصوده ترتيب داده مىشود ؛ و خارج شدهء اوّلى براى او ، سهم اوّل است و با ما بعد او تكميل مىشود در صورت حاجت . پس اگر خارج ، اسم صاحبِ سُدس بود متعيّن مىشود براى او اوّل سُدس مرتّب به قصد ؛ پس اسم ديگرى براى سهم دوّم اخراج مىشود ؛ پس اگر اسم صاحب ثلث ، خارج شد سهم دوّم و سوّم مرتّب به قصد ، براى او متعيّن مىشود و بقيّه مخصوص به صاحب نصف مىشود بدون حاجت به اخراج . و اگر خارج شد در دفعهء ثانيه ، اسم صاحب نصف ، ثانى و ثالث و رابع مرتّب مال او مىشود و بقيّه مال صاحب ثلث . و اگر خارج در دفعه اوّل ، اسم صاحب ثلث بود ، اوّل و ثانى ، مخصوص او مىشود و دفعهء دوّم براى سهم دوّم اخراج مىشود ؛ پس اگر خارج ، اسم صاحب سدس بود ، سهم سومى مال او مىشود و بقيّه مال صاحب نصف . و اگر در دفعه دوّم اسم صاحب نصف بود ، سوّم و چهارم و پنجم مال او مىشود و بقيّه مال صاحب سدس مىشود . و مكتوب و كتابت خصوصيت ندارند ، بلكه هر مقدمه كه مقصود و معلوم متقاسمين باشد و نتيجه منوط به غيب باشد و معلوم ايشان نباشد ، كافى است .

قسمت به افراز و قسمت به تعديل

گاهى قسمتِ اموال ، به افرازْ متعيّن است ، مثل مثليات از جنس واحد ؛ و گاهى متعيّن به تعديل قيمتها است ، مانند قيميّات و گاهى تعديل منوط به ضميمهء ردّ است تا قيمتها متساوى باشند . و گاهى با هر دو محقّق مىشود ، مثل دو جنس از مثلى مختلف القيمة و
جامع المسائل ( فارسي ) — صفحة 82 | الشيخ محمد تقي بهجت