تخطي إلى المحتوى الرئيسي

جامع المسائل ( فارسي ) — صفحة 165

مساهمون:

ص١٦٥
است ، نه بقيه .

اجارهء وديعه به صورت مخالف نظر مالك

اگر ايداع نمود دابّه را و امر كرد به اجارهء او به حمل اخف ، پس اجاره داد به حمل اثقل و تسليم كرد دابه را و مستأجرْ حمل نمود ، ضامن تلف دابه خواهد بود با تحقّق حملى كه خيانت است در امانت ، اگر چه تلفْ به سببى غير حمل باشد ؛ و اظهر ضمانت جميع تالف است اگر چه خيانتْ به تعدّى از اخفّ به اثقل باشد نه به تعدّى از اسهل به اشق ؛ اگر چه ممكن است ضمان به اتلاف ، تقسيط شود بحسب اخف و اثقل و نسبت آن دو ، لكن خيانتْ موجب ضمان تلف است به هر سببى باشد . با آن كه اجارهء براى اخف ، مشروط به قلَّت بوده اذن در آن ، پس اجاره باطل است ، نه آن كه در بعضْ صحيح است ، و حمل اقل هم مشمول اذن اجاره نبوده تا زائد بالخصوص ، تعدّى باشد .

باز كردن حرز و قفل وديعه و تصرّف در آن

اگر وديعه را مالك در حرز مقفّل گذاشت پس از آن ايداع نمود ، پس ودعى باز كرد قفل را و بعض مال را برداشت ، ضامنِ جميع است بنا بر آن چه گذشت ؛ و اگر در حال ايداعْ در حرز نبود يا آن كه حرزْ ملك مودَع ( بفتح ) بود پس فتح كرد و بعض آن را برداشت ، ضامن خصوص مأخوذ است . و اگر بدل مأخوذ را اعاده كرد بريء الذمه نمىشود تا مورد قبول مالك نشود ؛ و اگر مخلوط كرد بدل را با بقيه بنحو رافع تمييز ، ضامن جميع است بنا بر آن چه در خلط بىتمييز گذشت ، و اگر تمييزْ مرتفع نشد ، خصوصِ مأخوذْ مضمون است . و اگر عين مال را برگرداند ، ضمان فعلى ، مرتفع ، و ضمان تقديرى خصوص مأخوذ ، مرتفع نمىشود ( مثل سائر تعدّيها كه به رجوع ، ضمانِ حاصل به تعدّى ، مرتفع نمىشود ) و بقيه مضمون نمىشود در اين صورت ؛ پس اگر ده تومان بود و يك تومان را اخذ كرد پس از آن رد نمود بنحو غير رافع ضمان پس تلف شد همه بدون تفريط ، فقط يك تومان در ذمهء او است ؛ و اگر پنج تومان تلف شد ، نصف تومان مضمون است ، لكن احتياط در