تخطي إلى المحتوى الرئيسي

نهج البلاغة ( فارسى ) — صفحة 195

مساهمون:

ص١٩٥
زيرا ساييدن جبهه به خاك علّت تواضع ، و وانهادن اعضاى پر ارزش به روى زمين شكستن خود ، و لاغر شدن بدن از پى روزه باعث خاكسارى است ، و نيز در اداى زكات پرداخت ميوه‌هاى زمين و غير آن به مسكينان و تهيدستان نهفته است . آثار اين عبادات را بنگريد كه چگونه جوانه‌هاى فخر را بر مىكند ، و از نهالهاى سر برآوردهء كبر جلوگيرى مىكند .

تعصّب‌هاى ناروا

حقّا دقت كردم احدى از جهانيان را نيافتم كه نسبت به چيزى تعصّب ورزد ، مگر آنكه ظهور آن تعصّب را علّتى بود كه حقيقت را بر جاهلان مشتبه كند ، يا امرى كه به غلط به عنوان حجّت به انديشهء نفهمان چسبد ، جز شما كه تعصّبتان را سبب و علّتى نيست . ابليس به خاطر ريشهء خود كه از آتش بود بر آدم تعصّب ورزيد ، و او را نسبت به خلقتش سرزنش كرد ، و گفت : من از آتشم و تو از خاكى . اما ثروتمندان ناز پروردهء امّتها ، به نعمتهاى فراوان خود تعصّب به خرج دادند ، و گفتند : « اموال و اولادمان از همه افزون‌تر است ، و ما را عذابى نخواهد بود » .

تعصّب‌هاى روا

اگر بنا به تعصّب باشد بايد تعصّب شما براى صفات پسنديده ، و كردارهاى شايسته ، و امور نيكى باشد كه بزرگان و دليران از خاندان‌هاى ريشه‌دار عرب و رؤساى قبايل به آنها برترى مىطلبند : به اخلاق خوب ، و انديشه‌هاى بزرگ ، و مقامات بلند ، و آثار ستوده تعصّب بورزيد . به خصلت‌هاى با ارزش كه عبارت است از حفظ حقوق همسايه‌ها ، وفاى به عهد ، پيروى نيكى ، روى گرداندن از كبر ، توسّل به احسان و بخشش ، خوددارى از تجاوز ، مهم شمردن قتل نفس ، انصاف دادن به خلق خدا ، فرو خوردن خشم ، و اجتناب از فساد در روى زمين . و از عذابهايى كه بر اثر زشتى افعال و بدى اعمال بر امم گذشته رسيد حذر نماييد ، نيك و بد احوالشان را بينديشيد ، و از اينكه همانند آنان شويد بر كنار بمانيد . چون در تفاوت وضع امم گذشته در نيكى و بدى اعمالشان انديشه كرديد ، آن كارى را اختيار نماييد كه عزّت آنان بدان سبب تأمين شد ، و دشمنانشان از عرصهء حياتشان دور شدند ، و زمان سلامتيشان طولانى گشت ،