اسماعيل « 1 » مىرود و دو ركعت نماز را به عنوان پايان طواف در آن مكان به جاى مىآورد و در صورتى كه نتواند در اين محل نماز را انجام دهد ، نماز خود را در كنار مقام ابراهيم به جاى مىآورد . مقام ابراهيم گنبدى است كه بر روى چهار ستون قرار گرفته و اطراف آن به وسيلهء مقصورهء مربع شكلى از مس پوشيده شده كه طول هر ضلع آن در حدود سه متر و شصت سانتيمتر مىباشد كه اين مقام در انتهاى مطاف و در برابر در كعبه قرار گرفته است .
در ميان اين مقصوره ، سنگ مقام قرار گرفته كه اين سنگ جايگاه دو پاى حضرت ابراهيم عليه السلام به هنگام بناى كعبه مىباشد و همچنين گفته شده است كه اثر دو پاى حضرت ابراهيم عليه السلام بر روى سنگ ياد شده به هنگام زيارت وى از مكه پس از تكميل ساختمان كعبه بوده است .
اين سنگ پيش از اسلام در « معجن » ، در كنار كعبه قرار داشته است كه پس از روز فتحآن را ازكعبه دورساختند كهبدين وسيله آثار بتپرستى را بهيكباره ازبين برده باشند « 2 » .
بنابراين سرانجام سنگ را در اين جايگاه نصب نمودند و پس از آن گنبد كنونى را بر روى آن احداث نمودند و گفته مىشود كه : در زير آن سنگ دستگاهى وجود دارد كه حضرت ابراهيم عليه السلام به وسيله آن كعبه را بنا كرده است « 3 » . پيش از اسلام عربها اعتقاد فراوانى بدين جاى پا داشتند و ضمن احترام فراوان آن را تقديس مىكردهاند و به همين منظور ابوطالب در سرودهاى اين چنين گفته است :
و موطئ ابراهيم فى الصخر رطبة * على قدميه حافياً غير ناعل
هامش
( 1 ) . به نظر مىرسد كه نويسنده در اين مكان دچار اشتباه گرديده باشد زيرا دو ركعت نماز طواف در پس مقامابراهيم به جا آورده مىشود گو اين كه برخى از حاجيان به ويژه مصريان دو ركعت نماز سنت را پس از اتمام طواف و سعى بين صفا و مروه ، در حجر اسماعيل يا در مقابل آن در مطاف به جاى مىآورند . « مترجم »
( 2 ) . در اين باره نيز اختلاف نظر فراوانى وجود دارد ليكن بيشتر تاريخ نگاران معقتدند كه در برخى از ايام سال براى نگهدارى از سنگ مقام ابراهيم عليه السلام ، آن را به دورن كعبه مىبردهاند و در موسم حج و يا برخى زمانهاى ديگر گاه آن را در كنار كعبه و گاه در جايگاه كنونى قرار مىدادهاند ، « مترجم » .
( 3 ) . اين گفته نمىتواند صحيح باشد ؛ بلكه شهادت تاريخ ظاهراً سنگ مقام ، خود از جانب پروردگار مأموربوده است كه حضرت را در نقاط مختلف كعبه بالا و پايين برد ، « مترجم » .