حيث قصر و اتمام چيست ؟
ج - در فرض مذكور تمام است ( 1 ) .
[ 1359 ] س - بعضى از حجاج در مكه قصد اقامه كردهاند ، چه بطن مكه يا محلات آن مثل شيشه و ريع الذاخر يا مسفله يا حجون ، اگر يقين داشته باشند كه تا عرفات چهار فرسخ است ، نماز را قصر و اگر شك داشته باشند در مسافت شرعى نماز را تمام مىخوانند بفرماييد در مراجعت از عرفات و منى ، تكليف آنان از نظر قصر و اتمام چيست ؟ با توجه به اين كه توقف آنان در مكه يك روز يا سه روز يا نه روز است و بايد به ايران يا مدينه حركت كنند ؟
ج - در صورت عدم مسافت شرعيه يا شك در آن كه در نماز باقى بر تمام هستند ، اگر از عرفات كه به مكه بر مىگردند ، از جهت اين كه محل اقامه است مىروند ( 2 ) و بعد از مكه قصد مسافرت مىكنند ، در بازگشت به مكه و در خود مكه هم نمازشان تمام است ( 3 ) .
شرح
( 1 ) - آية الله گلپايگانى : در فرض مذكور اگر قصد برگشت به وطن ندارد تا در محل اقامه است بايد نمازش را تمام بخواند و اگر قصد مراجعت به وطن قبل از ده روز داشته باشد [ در عرفات نماز تمام است ] و در برگشت از محلى كه رفته و در محلّ اقامه [ در مشعر و منى و در مكه پس از مراجعت از عرفات ] بايد نماز را شكسته بخواند البته در مكه مخيّر بين قصر و اتمام است . ( آراء ص 411 ) .
آية الله خوئى : در مفروض سؤال در مكَّه معظَّمه بدون قصد عشره هم اداء نماز بنحو تمام صحيح و مجزى است ، و با قصد عشره متعيّن مىشود ، و با خارج شدن به عرفات حكم سفر برايش تجديد مىشود كه بايد در آن ايّام نماز رباعى را شكسته بخواند ( با احراز مسافت شرعيه ) در عرفات و منى ، و چون به مكَّه بر مىگردد باز مخيّر بين قصر و تمام است ، در خود مكَّه مكرّمه ، البتّه نه در محلَّه هاى دور فعلى آن ، كه شك در لحوق آن به مكَّه باشد . ( آراء ص 410 ) .
آية الله بهجت : بايد نماز را شكسته بخواند . ( استفتاءات ويژه حج ) . و در پرسشهاى جديد حج ص 31 س 131 در مواردى كه نماز در مكَّه تمام است در عرفات و مشعر و منى هم تمام است و گر نه قصر است .
آية الله سيستانى : اگر مجموع مسافت از مكَّه به عرفات و از آنجا به مشعر و منى تا مكَّه 44 كيلومتر يا بيشتر باشد نماز شكسته است و اگر كمتر باشد نماز تمام است و در اين صورت اگر از عرفات قصد بازگشت به وطن را داشته باشد و آمدنش به مكَّه نه از اين جهت باشد كه محلّ اقامت او است بلكه از اين جهت كه در راه واقع است نمازش در مشعر و منى شكسته است و در مكَّه مخيّر است .
( 2 ) آية الله غروى : بلكه از جهت برگشت از اعمال به مكَّه مىروند و مىدانند كه در مكَّه اقامت ده روز را ندارند بنا بر اين وظيفه آنان عند المراجعة قصر مىباشد و احوط جمع است بين قصر و اتمام .
( 3 ) آية الله مكارم ، آية الله فاضل : فاصله مكه تا عرفات فعلا مسافت شرعيه نيست و اگر قبلا در مكَّه قصد اقامت كردهاند نمازشان در مكه و عرفات و در بازگشت تمام است .