ايامى كه انجام نشده ، سال بعد ( 1 ) بايد قضا شود ، و اگر خودش نمىتواند برود ، نيابت كافى است .
[ 1357 ] س - شخصى در سال 1361 به حج مشرف مىشود و در مغرب روز نهم ذى حجه با وانت كارگرى بدون توقف در مشعر الحرام به منى رفته ، و در خارج منى به دست غير مؤمن قربانى كرده ، و در خارج منى سر تراشيده است ، تكليف اين شخص چيست ، آيا مىتواند به نيت ديگرى يا براى خودش به حج مشرف شود ؟
ج - بنا بر احتياط واجب بايد قربانى و سر تراشى و اعمال مكه را اعاده كند و عمره مفرده اى هم به جا آورد و دو مرتبه اصل حج را هم انجام دهد و تا سر تراشى و اعمال بعد از آن انجام نگرفته و عمره مفرده را انجام نداده ، باقى بر احرام است ( 2 ) .
[ 1358 ] س - آيا در عرفات و منى و مشعر و بعد از مراجعت از اماكن مزبور در صورتى كه مسافت شرعى محقق نشود وظيفهء حجاجى كه قبلا در مكهء معظمه قصد اقامت كردهاند از
شرح
( 1 ) - آية الله گلپايگانى ، آية الله صافى : و در ايّام تشريق قضا كند .
( 2 ) آية الله گلپايگانى : اگر ترك وقوف مشعر عمدى نبوده و از طرفى وقوف اختيارى عرفات را درك كرده است و همچنين تمكن از قربانى در منى نداشته و در وادى محسر قربانى كرده و از طرف ديگر از جهت جهل به مسأله و غفلت در غير منى حلق كرده ، اجزاء بعيد نيست . و در غير صورت فوق بايد به آن چه در متن آمده عمل نمايد . ( مستفاد از مناسك فارسى ، ص 125 مسأله 162 ، و مجمع المسائل 1 / 501 مسأله 5 ، و 1 / 491 مسأله 10 ) .
آية الله مكارم : چنانچه ترك وقوف مشعر عمدى نبوده و كارهاى فوق جهلا صورت گرفته حج او صحيح و اعاده قربانى هم لازم نيست .
آية الله خوئى : اگر ترك وقوف مشعر از روى جهل به حكم بوده حجش صحيح است ولى بايد يك گوسفند كفاره بدهد و ذبح و حلق اگر در روز بوده مجزى است .
آية الله سيستانى : اگر هنگام مرور از مزدلفه قصد وقوف كرده باشد حجّش صحيح است و اگر قصد نكرده باشد از روى جهل به مسأله ولى ذكر خدا در حال مرور گفته باشد باز هم حجش صحيح است و قربانى او در خارج از منى از روى غفلت و جهل قصورى صحيح است و حلق او نيز صحيح است ولى اگر در مشعر نه قصد كرده است و نه ذكر خدا گفته است حجش باطل است و بايد اعمال عمرهء مفرده به جا آورد و طواف و سعى حج او به جاى طواف و سعى عمره كافى است و بايد تقصير كند و براى طواف نساء نايب بگيرد .
آية الله تبريزى : در فرض مزبور كه از مشعر عبور كرد ولى توقف نكرد ، چنانچه از روى ندانستن مسأله ، وقوف به مشعر را ترك كرد ، حجّش صحيح است و بايد آن اعمال و اعمال بعد از آن را اعاده كند و بعد از اعادهء آنها مىتواند به نيت ديگرى يا براى خودش حج به جا آورد .