[ 1360 ] س - اگر موقف دو روز اختلاف داشته باشد ، وظيفه چيست ؟
ج - فرقى بين يك روز اختلاف و دو روز ( 1 ) در حكم مسأله نيست ( 2 ) .
[ 1361 ] س - در مواردى كه فرمودهايد : اگر مشقت يا حرج داشته باشد . . بفرماييد منظور از مشقت و حرج شخصى است يا نوعى ؟
ج - بايد خصوص مسأله ملاحظه شود ، و اگر حكم دائر مدار حرج و مشقت باشد ، شخصى آن منظور است .
[ 1362 ] س - حاجى تمام اعمال عمره و حج را انجام داده و بعد فهميد وضويش باطل بوده است ، آيا با تدارك طوافها و نماز ، حج او صحيح است يا نه ؟ و بر فرض فساد چگونه از احرام خارج شود ، وظيفهء او چيست ؟
ج - بلى با تدارك طوافها و نماز ، حج او صحيح است ( 3 ) .
شرح
( 1 ) - آية الله غروى : اگر يقين به مخالفت برايش حاصل شود متابعت آنان مجزى نمىباشد .
( 2 ) به سؤال 1352 مراجعه شود .
آية الله خوئى : بلكه فارق علم به خلاف و عدم علم به خلاف است كه در صورت عدم علم به خلاف تبعيت لازم و مجزى است ولى در صورت علم به خلاف مجزى نيست . ( مناسك عربى ، مسألهء 371 ) .
( 3 ) آية الله گلپايگانى ، آية الله صافى : در فرض سؤال طواف او باطل است و احرام او باقى است و اگر در ذى حجه در مكه متوجه شود بعد از وضو ، طواف حج و نماز آن و سعى و طواف نساء و نماز آن را به جا آورد و عمره مفرده نيز به جا آورد با طواف نساء و محلّ شود و در سال بعد حج واجب را به جا آورد و اگر بعد از ذى حجه متوجه بطلان طواف شود ، عمره مفرده را به جا آورد و چنانچه در خارج از ميقات باشد لازم است ، ثانيا در ميقات محرم شود رجاءً و به مكه برود و اعمال عمرهء مفرده را با طواف نساء به جا آورد تا محلّ شود و در سال بعد حج واجب خود را به جا آورد . ( مجمع المسائل 1 / 478 مسأله 47 ) .
آية الله اراكى : بنا بر احتياط واجب سعى را نيز تدارك كند .
آية الله فاضل : به حاشيه مسألهء 678 مراجعه شود .
آية الله بهجت : واجب است نايب بگيرد و احتياط اين است نايب بعد از طواف ، سعى را نيز اعاده كند .
آية الله خوئى : اگر زمان تدارك گذشته مانند اين كه وضوى طواف عمره باطل بوده حجش باطل است احرام او هم باطل است و اگر زمان تدارك باقى باشد مانند اين كه طواف حج باطل بوده و هنوز ماه ذى حجه تمام نشده طواف و اعمال مترتبه را اعاده مىكند و اگر متمكن از مباشرت نيست براى آن اعمال نايب مىگيرد و نبايد اعادهء غير از طواف نساء از ماه ذى حجه بگذرد .
آية الله تبريزى : در فرض مزبور حجّ تمتع او باطل است ، و بنا بر احتياط طواف و سعى را به قصد عمرهء مفرده به جا آورده و