[ 1352 ] س - فرمودهايد اگر از طرف قاضى مكه حكم شد كه فلان روز عيد است و ما يقين به خلاف نداشته باشيم متابعت آنان جايز است ، آيا اگر در همين فرض بتوان احتياط كرد و وقوف عرفات و مشعر و اعمال منى را بدون محذور انجام داد تا متابعت قطعى واقع شود ، آيا اين كار لازم است يا نه ؟
ج - بايد تبعيت كنند و لو با علم به خلاف ( 1 ) .
شرح
آية الله خوئى ، آية الله تبريزى : چنانچه پولهاى جمع شده تا سال تشرف به حج را تخميس نماييد به وظيفهء عمل شده و حج اشكالى ندارد .
آية الله فاضل ، آية الله سيستانى : پولى را كه در سالهاى قبل از تشرف تحصيل كردهايد خمس دارد و پول آن سال خمس ندارد .
( 1 ) آية الله اراكى : اگر خلاف تقيّه نشود مىتوانند احتياط كنند .
آية الله غروى : در صورتى كه احتياط ممكن باشد متابعت واجب نيست .
آية الله گلپايگانى ، آية الله صافى : هر گاه نزد قاضى عامّه ، اوّل ماه ذى حجه ثابت شود ، و براى شيعه شرعا ثابت نشده باشد ، و به اين جهت روز نهم ذى حجه در نزد آنها روز هشتم به نظر شيعه باشد ، احتياط واجب آن است كه اگر ممكن است وقوف اختيارى عرفات را در روزى كه نزد شيعه مهم است انجام دهد ، و اگر ممكن نشد اضطرارى آن را درك كند ، و به مشعر رفته ، و وقوف در آنجا را نيز درك نمايد ، و اعمال روز عيد را در منى به عمل آورد ، و اگر درك اضطرارى عرفات هم ممكن نشد درك اختيارى مشعر كافى است ، و حجش صحيح است ، و بنا بر اقوى چنانچه گفته خواهد شد ، درك اضطرارى عرفه و اضطرارى مشعر نيز كفايت مىكند ، و اگر درك هيچ يك از اين مواقف ميسر نشود ، حكم آن در مسأله بعد ذكر خواهد شد .
هر گاه هلال نزد قاضى عامّه ثابت شود و نزد شيعه ثابت نشده باشد لكن از جهت تقيّه ناچار به متابعت باشند و از عمل به وظيفه خود خائف باشند اقوى صحّت و كفايت همين حج است از حجة الاسلام هر چند عالم بخلاف باشند و اگر بدون خوف متمكَّن از عمل به وظيفه باشند احوط آن است كه با آنها رجاء متابعت كند و بعد واجب است عمل به وظيفه خود نمايند حتى با عدم علم بخلاف .
آية الله خوئى : آن كه علم به خلاف فرض شود ، كه انسان بداند روزى كه به حكم قاضى روز عرفه ( نهم ) است ، واقعا روز ترويه و هشتم باشد ، كه در اين صورت وقوف با آنها كافى نخواهد بود . و در اين حال اگر مكلف تمكن از عمل به وظيفه را داشته باشد و لو به وقوف اضطرارى در مزدلفه بدون محذور حتى محذور مخالفت تقيه ، بايد عمل به وظيفه نمايد ، و در غير اين صورت حجش بدل به عمرهء مفرده شده و حجى نخواهد داشت . و چنانچه استطاعتش از همين سال بوده و براى سالهاى بعد باقى نخواهد ماند ، وجوب حج از او ساقط خواهد بود ، مگر اين كه استطاعت تازه اى پيدا كند كه در اين صورت دوباره حج مىنمايد . ( مناسك ، مسأله 375 ) .