اساس ، چند روز نماز را تمام خواند ، بعد خلاف آن ثابت گرديد و معلوم شد ده روز نبوده است ، وظيفهء او در نماز چيست ؟ آيا تمام است يا قصر ؟
ج - اگر ( 1 ) واقع ده روز ( 2 ) را قصد كرده و بعد خلاف آن معلوم شده است ، مثل اين كه يقين داشت كه ماه سى روز است و روز ترويه مثلا سه شنبه است ، بعدا معلوم شد ماه 29 روز است و روز ترويه دوشنبه است ، بايد نماز را تمام بخواند ، و اگر واقع آن را قصد ندارد و فقط خيال مىكند كه ده روز مىماند ، مثل اين كه مىداند ماه 29 روز و ترويه دوشنبه است ولى در حساب اشتباه كرده و خيال مىكند تا آن روز ده روز است در حالى كه واقعا نيست ، بايد بعد از كشف خلاف نمازها را جمع بخواند على الاحوط ( 3 ) ، و آن چه تمام خوانده را نيز قصرا قضا نمايد ( 4 ) .
[ 1345 ] س - شخصى مقلد هيچ يك از فقها نبوده ، مثلا ده سال ، حالا مىخواهد تقليد كند ، در اين ده سال مكه هم رفته است ، آيا عبادتهاى او مثل نماز و روزه و حجش صحيح است يا نه ؟
ج - اگر اعمالش مطابق فتواى كسى كه بايد از او تقليد كند باشد صحيح است ( 5 ) .
شرح
( 1 ) - آية الله خامنه اى : در مكَّه و مدينه در كمتر از ده روز هم بين قصر و اتمام مخيّر است .
آية الله فاضل : گذشت كه در مكه و مدينه در كمتر از ده روز هم مخير است بين قصر و اتمام و در خارج از اين دو شهر بايد ملاحظهء وضعيّت فعليّه را طبق تفصيلى كه در توضيح المسائل بيان شده است بنمايد .
( 2 ) آية الله اراكى : احوط در هر دو صورت جمع است .
آية الله تبريزى : در هر دو صورت در مكهء قديم مخيّر است بين قصر و تمام ، و در غير آن وظيفه اش قصر است و نمازهايى را كه در غير مكهء قديم تمام خوانده بنا بر احتياط اعاده كند .
آية الله خوئى : فتواى ايشان در اين مسأله در دست نيست ولى آن چه نماز تمام خوانده و وقت آن گذشته قضا ندارد و قبلا گذشت كه در مكهء قديمه شخص مخيّر بين قصر و تمام است .
آية الله سيستانى : به هر حال نماز تمام در همهء شهر مكَّه صحيح است .
( 3 ) آية الله مكارم : بايد قصر بخواند ، جمع لازم نيست .
( 4 ) براى بدست آوردن حكم اين مسأله و شناخت نظر آيات عظام به توضيح المسائل آنان مراجعه شود ، مضافا بعضى از آيات قائل بودند كه نماز را در تمام شهر مكه و مدينه مىتوان به نحو تخيير بين قصر و اتمام انجام داد .
( 5 ) آية الله گلپايگانى ، آية الله صافى : اگر اعمالش مطابق واقع باشد و عبادات را به قصد قربت به جا آورده باشد صحيح است و راه بدست آوردن مطابق شدن آن با واقع اين است كه يا علم پيدا كند كه مطابق با واقع بوده يا آن كه مطابق فتواى مجتهدى كه فعلا وظيفه اش تقليد از او است واقع شده است . ( توضيح المسائل 14 ، احكام تقليد ) .