حج او صحيح است ( 1 ) .
[ 986 ] م - از آن چه گذشت معلوم شد كه براى وقوف به مشعر سه وقت است :
اول - شب عيد براى كسانى كه عذرى دارند .
دوم - بين طلوع صبح و طلوع آفتاب ( 2 ) .
سوم - از طلوع آفتاب تا ظهر روز دهم كه اضطرارى مشعر است ، چنانچه قسم اول نيز اضطرارى است . ( 3 ) [ 987 ] م - چون معلوم شد ( 4 ) كه وقوف به عرفات و مشعر اختيارى و اضطرارى دارند و از براى وقوف به مشعر دو قسم اضطرارى است ، پس به ملاحظه ادراك هر دو موقف يا يكى از آنها در وقت اختيارى يا اضطرارى مفردا و مركبا و به ملاحظه ترك عمدى يا جهلى يا نسيانى اقسام زيادى دارد كه در اينجا آن چه مورد ابتلاء ممكن است بشود ذكر مىشود :
اول ( 5 ) - آن كه مكلف ، درك هر دو موقف كند در وقت اختيارى ، يعنى از ظهر روز عرفه ، عرفات را و بين الطلوعين صبح دهم ، مشعر را درك كند . پس اشكالى در صحت حج او نيست .
دوم - آن كه هيچ يك از دو موقف را درك نكند نه اختيارى آنها را و نه اضطرارى را ، پس اشكالى نيست در بطلان حج او ، و بايد به همان احرام حج عمرهء مفرده ( 6 ) كه عبارت است از طواف و نماز آن و سعى و تقصير و طواف نساء و نماز آن به جا آورد و از احرام محلّ شود ، و
شرح
( 1 ) - آيات عظام گلپايگانى ، صافى ، مكارم ، سيستانى : حج او صحيح نيست مگر اين كه وقوف اختيارى يا لا اقل اضطرارى عرفات را نيز درك كرده باشد كه حج او صحيح است .
( 2 ) آية الله سيستانى : قسمتى از شب تا طلوع آفتاب .
آية الله فاضل : براى افراد عادى يعنى افرادى كه عذرى براى ترك وقوفين ندارند .
( 3 ) آية الله سيستانى : و گذشت كه قسم اوّل اختيارى است .
( 4 ) آية الله سيستانى : در بيان صور هشتگانه وقوفين تفاوتهايى با متن وجود دارد . ( مناسك ، ص 275 ) .
( 5 ) آية الله غروى : ما تفصيل اين صور را به نحو وضوح در مناسك ذكر كردهايم طالبين آن به مناسك مراجعه كنند .
( 6 ) آية الله بهجت : با نيّت عدول به عمره مفرده على الاحوط ، و وجوب ذبح گوسفند كه همراه داشته باشد محتاج به تأمّل است ، بلى موافق احتياط و مروىّ در خبر داود رقّى و صحيح ضريس بنقل فقيه است و در سال آينده حج مىكند اگر شرائط مقرّره وجوب حج در بارهء او متحقّق بشود . ( مناسك شيخ ص 68 و 69 ) .
آية الله فاضل : و بهتر است قصد عدول به عمرهء مفرده بنمايد .