حوزه هاى علميه دارند ( 1 ) حج واجب نيست . ( 2 ) [ 41 ] م - شرط است در وجوب حج ، استطاعت بدنى و استطاعت از جهت باز بودن راه و استطاعت زمانى ، پس بر مريضى ( 3 ) كه قدرت رفتن به حج ندارد يا بر او حرج و مشقت زياد دارد واجب نيست ( 4 ) و بر كسى كه راه براى او باز نيست يا وقت تنگ است به طورى كه
شرح
قبل از آن تفاوتى نكند .
آية الله بهجت : عينا موافق حاشيه قبلى بوده با اين تفاوت كه ايشان صراحت در وجوب حج دارند . ( مناسك ، مسأله 25 ) .
آية الله غروى : مگر در صورتى كه منافات با شأنش نباشد مثل تجّار و بازاريها و امّا اگر زندگانيش با وجوهات شرعيه است حج برود يا نرود و منافى شئونش نيست تمكَّن اعاشه از وجوهات در حقّش كفايت مىكند پس طلاب حوزه هاى علميه كه زندگانيشان با وجوهات است با تمكَّن از اعاشه از وجوهات مشمول وجوب حج واقع مىشوند .
( 1 ) آية الله بهجت : اگر زندگى آنها با وجوهات بر حسب عادت بدون مشقّت مضمون و حتمى باشد . در صورتى كه داراى مقدارى پول گردد كه وافى به هزينهء حج و مخارج عيالش باشد حج بر او واجب است . ( مناسك ، مسأله 25 ) .
( 2 ) آية الله مكارم : براى طلاب و مانند آنها حج واجب مىشود .
آية الله گلپايگانى : افرادى كه از وجوه خاصّى مثل سهم سادات و وجوهات شرعيه و نذورات استفاده مىكنند ، مانند طلَّاب و سادات و اشخاص ديگرى كه مورد توجّه مردم هستند ، در صورتى كه هزينه حج و مخارج عيالات را تا بازگشت داشته باشند ، بعيد نيست كه حج بر آنان واجب باشد . ( آداب و احكام حج ، مسأله 68 ) .
آية الله صافى : ولى رعايت احتياط به اين كه به نحوى خود را واجد شرط استطاعت نمايد ترك نشود .
آية الله صانعى : ظاهر وجوب حجّ است براى طلَّابى كه با مثل شهريه اداره مىشوند و در صدق عرفى استطاعت بين مثل شهريه و بين اخماس و زكوات كه به عنوان فقر و استحقاق داده مىشود و اطمينان به اداى آن هم غالبا وجود ندارد فرق است .
( 3 ) آية الله خوئى : بر مريض يا شخصى كه استطاعت مالى دارد ولى از تمكن از رفتن به حج نااميد است يا بر او حرجى است واجب است نايب بگيرد . ( مناسك ، مسأله 63 ) .
( 4 ) آية الله گلپايگانى ، آية الله صافى : اگر از جهت مالى قدرت دارد و از جهت صحّت بدن استطاعت ندارد و اميد خوب شدن ندارد واجب است نايب بگيرد در صورتى كه حج بر او مستقر شده ، و اگر حج بر او مستقر نشده باشد ، نايب گرفتن مطابق احتياط است اگر چه اميد به زوال عذر هم وجود داشته باشد . ( آداب و احكام حج ، مسأله 90 ) .
آية الله خوئى : در اين فرض گرفتن نايب واجب است و وجوب آن فورى است .
آية الله سيستانى : اگر اميد به تمكَّن از حجّ بدون حرج و مشقّت بعد از آن هم نداشته باشد در اين فرض گرفتن نايب واجب است ، و وجوب آن فورى است .
آية الله تبريزى : بنا بر احتياط بايد نايب بگيرد و وجوب آن فورى است مگر اين كه اطمينان به تمكَّن از مباشرت در