[ 45 ] م - كسى كه حج بر او مستقر شد و به جا نياورد تا فوت شد ، بايد از تركهء او براى او حج بدهند و حج ميقاتى كفايت مىكند ، و تا حج او را ندهند ورثه نمىتوانند در تركه تصرف نمايند ( 1 ) و لازم است در همان سال فوت ، حج را اداء نمايند و تأخير از آن جايز نيست ، و چنانچه در آن سال استيجار ممكن نباشد مگر از بلد ، لازم است ( 2 ) از بلد اجير بگيرند و از اصل
شرح
آية الله خوئى : در صورت تنجّز وجوب حج بر نايب اجاره باطل است ، مگر اين كه اجاره مطلق باشد كه بتواند اوّل براى خودش حج به جا آورد و بعد از آن حج منوب عنه را و در فرض بطلان اجاره ، اجير مستحق اجرة المثل است مگر اين كه اجرة المثل بيشتر از اجرة المسمى باشد و اگر مستطيع حج استحبابى براى خودش انجام دهد ، با اين كه مىداند مستطيع است ، گر چه حجش صحيح است ولى مجزى از حجة الاسلام نمىباشد . ( مستفاد از تعليقهء عروه ، ج 2 ، ص 241 و ص 375 و مناسك ، مسألهء 104 ) .
آية الله تبريزى : اگر حج نيابى به جا آورد ، حجش صحيح است و ذمّه منوب عنه بريء مىشود ولى در فرضى كه واقعا بر او حج واجب بوده و لو نسبت به آن جاهل باشد اجاره باطل است و نايب استحقاق اجرة المثل را دارد مگر بيشتر از اجرة المسمى باشد و اگر حج استحبابى براى خودش انجام دهد در صورت علم به استطاعت خود و عدم صحت حج استحبابى ، حج او باطل است و در غير اين صورت حجش صحيح و مجزى از حجة الاسلام مىباشد .
( 1 ) آية الله خوئى ، آية الله تبريزى : كسى كه مرده و حجة الاسلام بر او بوده ، ورثه پيش از استيجار براى حج نمىتوانند در تركه تصرف كنند ، خواه هزينهء حج برابر تركه باشد يا كمتر از آن ، بنا بر احتياط ، بلى اگر تركه خيلى زياد باشد و ورثه ملتزم به اداى حج شوند ، مىتوانند تصرف كنند .
آية الله گلپايگانى ، آية الله صافى : حتى در صورتى كه تركه بيش از مخارج حج باشد ، بنا بر احتياط واجب تصرّف در اموال ميّت جايز نيست . ( آداب و احكام حج ، مسأله 104 ) .
آية الله فاضل : بلى اگر تركه بيشتر از مخارج حج باشد بهتر است تصرّف نكنند .
آية الله بهجت : ورثه پيش از استيجار براى حج مىتوانند در تركه تصرف كنند در صورتى كه قصد استيجار داشته باشند .
آية الله سيستانى : براى ورثه جايز نيست تا زمانى كه ذمّهء او به حج مشغول است به طورى در ميراث تصرّف نمايند كه منافى با قضاء حج ميّت از ميراث باشد . ( مناسك ، مسألهء 76 ) .
آية الله مكارم : مگر اين كه بناى قطعى بر اداى حج داشته باشد ، در اين صورت تصرف جايز است .
آية الله غروى : در صورتى كه مصرف حج مستغرق تركه بوده باشد و اگر زائد بر آن باشد تصرّف در زائد مانعى ندارد .
آية الله خامنه اى : در خصوص اختيار ورثه نسبت به تصرف در تركه و عدم آن ، نظر ايشان يافت نشد .
( 2 ) آية الله سيستانى : احوط اين است كه فورا براى فارغ شدن ذمّهء او اقدام نمايند هر چند با استيجار از تركه ، و اگر در همان سال ، استيجار از ميقات ميسّر نشد به احتياط واجب بايد از بلد استيجار كنند و تأخير نيندازند هر چند بدانند در سال بعد از ميقات ميسّر مىشود ، ولى در اين صورت ما زاد بر اجرت حج از ميقات را از سهم صغار ورثه به حساب نياورند . ( مناسك ، مسألهء 79 ) .