تا سال بعد باقى بماند براى خودش در سال بعد حج به جا آورد .
[ 39 ] م - شرط است در استطاعت كه مخارج عائله اش را تا برگشت از حج داشته باشد هر چند عائله واجب النفقهء او نباشند . ( 1 ) [ 40 ] م - شرط است در استطاعت رجوع به كفايت ( 2 ) ، يعنى بعد از برگشت از حج ، تجارت يا زراعت يا صنعت يا منفعت ملك ، مثل باغ و دكان داشته باشد به طورى كه براى زندگانى به شدت و حرج نيفتد و اگر قدرت بر كسب لائق به حالش هم داشته باشد كافى است ( 3 ) ، و اگر بعد از مراجعت نياز به مثل زكات و خمس و ساير وجوه شرعيه داشته باشد ، كفايت نمىكند ، ( 4 ) بنا بر اين بر طلاب و اهل علمى كه در بازگشت از حج نياز به شهريه
شرح
( 1 ) - آية الله گلپايگانى ، آية الله صافى : و يا عرفا ملتزم به پرداخت نفقهء آنها شده باشد مثل خواهر و برادر ، بايد نفقهء آنها را هم داشته باشد . ( آداب و احكام حج ، مسأله 66 ) .
آية الله سيستانى : اگر ترك انفاق بر آنها موجب وقوع او در حرج باشد .
آية الله تبريزى ، آية الله خوئى : داشتن مخارج عائله غير واجب النفقهء شرعى ، شرط نيست مگر اين كه با ترك انفاق بر آنها خودش به حرج مىافتد .
آية الله بهجت : در عيال غير واجب النفقه و مصارف لازمه براى حفظ شأن احوط رعايت عسر و حرج است يعنى نه اقتصار بر فقط مقدارى كه بر او واجب شرعى است مىكند و نه انتظار تمكَّن از هر چه عرفيت دارد مىكشد . پس تحقق استطاعت منوط به دارا بودن مقدارى است كه اگر نباشد لازمه اش عسر و حرج است ( كتاب حج ص 15 ) .
( 2 ) آية الله بهجت : اظهر اعتبار رجوع به كفايت است به اين معنا كه به سبب حج از غنا به فقر يا از فقر به اوسع از آن واقع نشود . ( كتاب حج ص 26 ) .
( 3 ) آية الله فاضل : و همچنين اگر از طريق زكات و يا خمس و يا استعطاء ، امور خود را اداره كند ، كافى است ، و همچنين كسى كه آن چه دارد در راه حج خرج كند زندگى او قبل و بعد از حج تفاوتى نكند ، حج بر او واجب مىشود و نيز بر طلاب كه با شهريه اداره مىشوند چنانچه هزينهء حج و مخارج خانوادهء خود را داشته باشند يا به عنوان روحانى مشرّف شوند حج واجب است و از حجّة الاسلام كفايت مىكند .
( 4 ) آية الله خامنه اى : اگر بعد از مراجعت زندگى آنها با شهريه اداره مىشود كفايت مىكند و حج واجب است .
آيات عظام خوئى ، تبريزى ، سيستانى : كسى كه از وجوه شرعيه مانند خمس و زكات و امثال اينها زندگى خود را اداره مىكند و بر حسب عادت مخارجش بدون مشقت ، مضمون و حتمى باشد ، در صورتى كه داراى مقدارى پول گردد كه وافى به هزينهء حج و مخارج عيالش باشد ، بعيد نيست حج بر او واجب باشد ، و همچنين است كسى كه شخص ديگر در تمام مدت زندگى او ، مخارجش را متكفل باشد و همچنين كسى كه اگر آن چه دارد در راه حج صرف كند زندگى بعد از حجّش با