پول قربانى را بذل نكند حج واجب نمىشود ( 1 ) مگر در صورت وجود شرايط ديگر استطاعت . ( 2 ) [ 37 ] م - كسى كه در راه حج براى خدمت اجير شود ، به اجرتى كه با آن مستطيع مىشود ، حج بر او واجب مىشود ( 3 ) هر چند اجاره بر او واجب نبوده است ( 4 ) ولى بعد از آن مستطيع مىشود و بايد حج به جا آورد . ( 5 ) [ 38 ] م - كسى كه براى نيابت از ديگرى اجير شد و با اجرت آن مستطيع گشت در صورتى كه استيجار براى سال اول باشد بايد حج نيابى را مقدم بدارد ( 6 ) و چنانچه استطاعت او
شرح
آية الله غروى : كفاره عمدى را خود مبذول له اداء مىكند و امّا كفّارات حاصله از اضطرار با جهل يا نسيان پس آنها به عهده باذل است نه مبذول له .
( 1 ) آية الله فاضل : واجب مىشود لكن پول قربانى بر عهدهء باذل است .
آية الله سيستانى : در وجوب حج برگيرنده در اين صورت اشكال است ، مگر در صورتى كه خود توانايى خريد آن را از مال خود داشته باشد ، بلى اگر پرداخت قيمت قربانى موجب حرج و مشقّت باشد قبول بر او واجب نخواهد بود . ( مناسك ، م 52 ) .
آية الله تبريزى : مگر در صورتى كه بتواند بدون حرج بدل هدى روزه بگيرد .
( 2 ) آية الله خوئى ، آية الله بهجت : مگر در صورتى كه خود توانايى خريد آن را از مال خود داشته باشد ، بلى اگر پرداخت پول قربانى موجب ناراحتى مالى او شود ، قبول بر او واجب نخواهد بود .
آية الله غروى : لازم است در حج بذلى پول قربانى را هم بذل كند و گر نه حج بر مبذول له واجب نمىشود گر چه خودش تمكَّن از پول قربانى را داشته باشد .
( 3 ) آية الله غروى : مگر در صورتى كه نتواند با اجير بودن به خدمت ، اعمال حج را به جا آورد زيرا در اين صورت استطاعت حج را ندارد .
( 4 ) آية الله گلپايگانى ، آية الله صافى : لكن براى كسى كه عادت و شغلش خدمت باشد سزاوار است احتياط به قبول ترك نشود ، چون عرفا استطاعت صدق مىكند . ( آداب و احكام حج ، مسأله 64 ) .
( 5 ) آية الله بهجت : و همچنين اگر در اجاره براى او شرط شد تأمين زاد و راحله و نفقه عيال قبول واجب نيست ، ولى اگر قبول كرد مستطيع مىشود به استطاعت ماليه در هر دو صورت ، نه بذليّه ، پس دين مانع از آن است مگر آن كه على أيّ تقدير متمكَّن از اداء دين نباشد و فقط به اين اجاره مشروطه ، مالك گذراندن امور خود در مصاحبت اهل حج باشد كه در حكم استطاعت بذليّه است ولى باز قبول استيجار واجب نيست ( كتاب حج ص 14 ) .
( 6 ) آية الله سيستانى : و امّا اگر حج نيابى مقيد به همان سال نباشد ، بايد حج خود را مقدّم بدارد ، مگر اين كه براى او وثوق حاصل شود كه در سالهاى آينده حج را انجام خواهد داد ، كه در اين صورت واجب نيست حج خود را مقدّم بدارد .
آية الله تبريزى : اما اگر مقيّد به همان سال نباشد و براى او محرز است كه مىتواند حج نيابى را در سالهاى بعد به جا آورد ، حج خودش را مقدّم كند و الَّا بايد حج نيابى را مقدّم بدارد .
آية الله بهجت : امّا اگر حج نيابتى مقيّد به همان سال نباشد حجّ خود را مقدّم بدارد . ( مناسك ، ص 14 ، مسأله 29 ) .