مانند استفادهء زمين از نور خورشيد نيمروز ، از آنان كسب حرارت مى كنند و آنچه را على « ع » درك نموده بود كه : « بسا اندكى افزون تر از فراوان است » آنان نيز درك مى كنند .
آرى اين يك عدالت جهانى است كه با مقياس عظيم خود ، بدون تعارف و نيرنگ ، هر جاندارى را مى سنجد و آن را در جاى مخصوص به خود قرار مىدهد عدالت جهانى يى كه هيچ ارزشى پيش آن پست نمى شود و هيچ ناچيزى سربلند نمى گردد اين مطلب را نبايد فراموش كرد كه اگر على « ع » از اين « اندك » به اندك تعبير مىكند يا « فراوان » را فراوان مى گويد بخاطر آن است كه در نظر مردم زمان و به عقيدهء آنان چنين است ، و گرنه على « ع » ميداند كه مردم در اين عقيده خطا رفتهاند و آنچه را اندك مى بينند در واقع اندك نيست و چيزى را كه فراوان مى بينند گاهى در مقياس حقيقت ، سبك و كوچك مى باشد .
على « ع » به خوبى ارزش حيات را درك كرده بود و به امكانات عظيم حياتى ، در تمام موجودات زنده پى برده بود و مى دانست كه جهان هستى در ارزيابى حيات و احترام موجودات زنده - در هر حال و هر كجا باشند - ارادهى عادلانهاى دارد ، از اين رو به سخنان حكيمانهاى كه به برخى از آنها اشاره كرديم زبان مى گشايد ، حتى هنگامى كه گزاف گويان ، ارزش و امكانات مزبور را براى اندك در مقابل فراوان نمى پذيرند ، روى به آنان كرده و مى گويد : « حق ، بيشتر در چيزهائى
بخشى از زيبايى هاى نهج البلاغه ( فارسى ) — صفحة 91
مساهمون: جورج جرداق
ص٩١