ادبيات ژان ژاك روسو كه بر محور اطمينان به عدالت طبيعت و ارزش حيات مى چرخد ، نيز به چشم مى خورد .
على « ع » آن گاه كه مردم را مخاطب قرار داده و مى گويد : « خداوند شما را بيهوده نيافريده است » يا هنگامى كه با ابتكار خاصى اطمينان خود را به طبيعت خير انديش بشر توصيف مىكند و با اين عقيدهء ارزنده با مردم روبرو مىشود : « مادامى كه پراكنده نشويد توبيخى بر شما نيست » يعنى شما همه مادامى كه از روى قصد ، از حق منحرف نشدهايد ، از هر جهت خير انديش و سودمند مى باشيد ، على « ع » در اين لحظات آنان را كه در ديدهها كوچكند و مردم آنان را خرد مى شمارند ، به اهميت بيشترى اختصاص داده است .
على « ع » به منظور تأكيد در اثبات اين عدالت جهانى - كه حاكى از برابرى كاملى بين بزرگ و كوچك و كم و زياد در زمينهى حقوق و واجبات است - به اين مطلب اشاره مىكند كه عموم انسانها از نظر مركز اين عدالت با يكديگر برابرند و ميان آنها فرقى نيست : صفت انسانيت آنان يكى است و در ميزان وجود نيز يكى هستند و جز به عمل و سود رساندن به ديگران ، بر يكديگر امتيازى ندارند و كسى كه كار كند و براى ديگران نافع باشد ، قانون وجود به او پاداش مىدهد ، اما كسى كه تنبلى و ناشكرى كند و حق ديگران را بربايد ، همين قانون ، او را چنان كه مستحق است به كيفر مى رساند . على « ع » مى گويد : « كسى او را از ديگرى باز نمى دارد ، و صدائى او را از صداى ديگر مشغول
بخشى از زيبايى هاى نهج البلاغه ( فارسى ) — صفحة 93
مساهمون: جورج جرداق
ص٩٣