هشام بن الحكم ، مدافع حريم ولايت ( فارسي ) — صفحة 207

مساهمون: سيد أحمد صفائي

ص٢٠٧

3 - تفويض أمور مردم بدانها از قبيل سياست وتأديب وتكميل وتعليم وامر به أطاعت خودشان در آنچه خوش دارند وبد دارند ودر آنچه صلاح دانند وصلاح ندانند ومنظور از حديث أول باب تفويض أصول كافى همين است واين معناى درستى است كه اخبار وحكم عقل بر آن دلالت دارند . 4 - تفويض بيان علوم واحكام به آنها طبق آنچه صلاح بدانند از نظر اختلاف عقل وفهم مردم ويا از نظر تقيه ومقتضيات زمان پس براي بعضي از مردم احكام واقعيه را بيان مىكنند وبعضي را به تقيه جواب ميدهند ودر برابر بعضي سكوت مينمايند وتفسير آيات وبيان معارف را مطابق أفق ادراك سؤال كنندگان بيان مىكنند وحق دارند جواب سؤالي را بدهند وبه سؤالي پاسخ ندهند چنان كه در اخبار بسيارى است كه بر شما لازم است بپرسيد وبر ما لازم نيست پاسخ دهيم واينها همه طبق مصالح وقت است كه خدا آنان را رهنمائى مىنمايد چنان كه خبر ابن اشيم وغيره بر اين معنى دلالت دارد وشايد تخصيص اين موضوع به پيغمبر اسلام وأئمة ( ع ) براي اين است كه با اين وسعت براي أنبياء وأوصياء ديگر ميسر نبوده است وآنها مكلف به تقيه نبوده اند ومىبايست حق را بگويند وتحمل ضرر بنمايند گر چه ملاحظه عقل مردم وظيفة آنها هم بوده است وتفويض به اين معنى هم حق وبه اخبار مستفيضه ثابت است وأدله عقلية هم گواه آن است . 5 - اختيار در حكم به ظاهر شرع يا موافق آنچه از حق وواقع دانند از الهام خداوند نسبت به هر واقعه‌يى واين يكى از توجيهات روايت ابن سنن است يعنى روايت هشتم باب تفويض أصول كافى . 6 - تفويض در بخشش ومنع مالي ، زيرا خدا زمين را با هر چه در آن است براي آنها خلق كرده وانفال وخمس وصفاياى غنيمت را هم از آن آنها نموده است وآنان حق دارند هر چه را بخواهند به كسى بخشند وحق دارند منع كنند واين معنى هم حق واز بسيارى از اخبار ظاهر است . وچون تو بدانچه يادآور شديم احاطه كردى ومعاني تفويض را فهميدى فهم اخبار اين باب بر تو آسان مىشود وضعف قول كسى را كه مطلقا تفويض را نفى كرده درك ميكنى كه چون معاني تفويض را درست