( 1 ) و از ترس روز مدفون شدن در قبر و رسوا مگردان مرا اى مولاى من بر پيش روى مخلوقات در روز وعده داده شده ( يعنى روز قيامت ) خدا بزرگتر است ، خدا بزرگتر است ، خدا بزرگتر است ، نيست نظيرى براى او و نه مانندى براى او و نه همصحبتى براى او و نه زايندهاى براى او و نه فرزندى براى او و نيست نهايتى براى او و نه منتهائى براى او و نه شبيهى براى او و نيست همسرى براى او و نه مددكارى براى او و نيست شريكى براى او در پادشاهى او ، سؤال مىكنم ترا اى خدا ، اى خدا ، اى خدا ، اى غلبهكننده ، اى غالب ، اى صاحب غلبه ، آن كه بنمائى به من در خواب من آنچه را كه اميدوارم از تو و آن كه ببخشائى مرا به آمرزش گناه من به درستى كه تو بر آنچه خواهى توانائى ، اى رحمكنندهترين رحمكنندگان و نيست بيرون آمدن از گناهى و نه توانايى اطاعتى مگر به خداى بلند مرتبهء بزرگ ، اى رحمتكننده ، « 1 » اى منّت گذارنده ، به بخشش اى منزّه از عيوب ، اى آمرزندهء گناهان ، اى غالب و قوىّ ، اى پادشاه ، اى صاحب بزرگى و انعام شهادت مىدهم آن كه هر عبادت كرده شدهاى باشد از نزد عرش تو ( يا از پائين ) تا به روى زمين تو باطل است غير از ذات تو كه [ پيوسته و ] هميشگى و بخشنده و عبادت كردهشدهء [ برپا ] است .
ايمان آوردهام به تو و طلب فريادرس مىنمايم از تو ، به حق اين كه نيست خدائى مگر تو بفريادرس مرا ، اى رحمكنندهتر از رحمكنندگان .
( 2 ) 21 - و از آن جمله دعاى حضرت رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله است مشهور به دعاء فرج و آن اين است :
ابتدا مىكنم بنام خداى بخشندهء مهربان بار خدايا به درستى كه من سؤال مىكنم ترا ، اى خدا ، اى خدا ، اى خدا ، اى كسى كه بلند است « 2 » پس غلبه نموده و اى كسى كه مىداند پنهان در خاطرهها را پس آزمايش نموده « 3 » و اى كسى كه ديده است پس جبر نموده « 4 » و اى كسى كه مالك شده پس تواناست و اى كسى كه عبادت كرده شده است پس جزا و ثواب داده
هامش
( 1 ) در حديث وارد شده كه حنّان كسى است كه بخشش نمايد و رحمت كند بعد از طلب و سؤال بنده ، و منّان شخصى است كه ابتدا نمايد و منّت گذارد به بخشش و عطيّه پيش از سؤال و بدون طلب نمودن بندگان . و اللَّه يعلم
( 2 ) يعنى بلند است و تسلّط دارد بر همهء اشياء پس همهء آنها را مقهور و مغلوب خود گردانيده است .
( 3 ) يعنى آزمايش نموده است هر كس را و دانسته است كه شخص مؤمن است و كه كافر و چه كس صالح است و كه فاسق و كه مطيع است و كه مخالفت مىنمايد . و اللَّه يعلم
( 4 ) يعنى آن كه ضعف و شكستگى حال و عجز بندگان را ديده است ، پس آن را اصلاح و تدارك نموده و آن را عوض داده ، يا آن كه ظلم و طغيان و عصيان بندگان را ديده است ، پس ايشان را بر مرگ و عقوبت جبر نموده و اكراه كرده است ، يا آن كه جهل و نادانى بندگان را بر مصلحت و خير خودشان و زيادتى حرص ايشان را بر امور دنيوى ديده است ، پس ايشان را جبر نموده است بر آن كه هر چيز خواهند نتوانند به جاى آوردن و اشياء موافق اراده و خواهش ايشان ميسّر و محصّل نگردد ، يا آن كه در ايجاد خلايق و در امور ايشان نظر نموده و تدبّر كرده پس صاحب جبروت است . و اللَّه يعلم .