زمانى كه معاويه زنده است در اختيار او خواهد بود و پس از مرگ او - كه باعتبار سى سال تفاوت سنين عمر وى با امام حسن ، قاعدتا جلوتر از درگذشت امام حسن است - زمامدارى به صاحب اصلى آن بازميگردد و امام حسن در آن هنگام تازه در اوائل كهولت يا در اواخر جوانى خواهد بود . . . البته دسيسههاى دوزخى و نقشههاى شيطانى را با حسابهاى معمولى نمىتوان پيشبينى كرد ! ! ( 1 ) مادهئى كه صريحا امام حسن را زمامدار بعد از معاويه معرفى مىكند ، تا ده سال تمام ، همواره برجستهترين و معروفترين مواد قرارداد در ميان اجتماعات اسلامى و زبانزد خاص و عام بود . ولى بعدها تبليغات مغرضانه اين ماده را دگرگون ساخت و راويان اخبار در كارگاههاى خود آن را دستخوش تغيير و تبديل كردند . برخى از آنان عبارت آن را بدين صورت تغيير دادند : « معاويه حق ندارد زمامدارى را پس از خود بكس ديگرى واگذار كند » و برخى ديگر اين جمله را نيز مزورانه بدان افزودند : « و پس از وى حكومت منوط به شوراى مسلمانان است » فقط راويان راستگو آن را به همان صورت اصلى روايت كردند .
مورخان حرفهئى اين نكته را از نظر دور داشتند كه تحريف اين حقيقت و دگرگون ساختن متن قرارداد نمىتواند واقعيت را در هنگام پياده كردن اين ماده ، بسود آنان تغيير دهد زيرا عادتا محال بود كه مسلمانان در صورت زنده ماندن امام حسن تا پس از مرگ معاويه و آزاد بودن مردم در انتخاب خليفه ، كسى را بر فرزند پيغمبر مقدم داشته و شخص ديگرى را بوسيلهى شورا يا غير شورا بخلافت برگزينند . بنا بر اين ، همهى
صلح امام حسن ( ع ) ( فارسي ) — صفحة 379
مساهمون: السيد الخامنئي
ص٣٧٩