بحسب حقيقت امر است مؤمنان را به غلظت كردن با كافران يعنى : ( واغْلُظْ عَلَيْهِمْ ) يعنى درشتى كنيد و غضب نماييد بر كافران مثل قول او ( جاهِدِ الْكُفَّارَ والْمُنافِقِينَ واغْلُظْ عَلَيْهِمْ ) چنان كه عن قريب مبين خواهد شد ( 1 ) وقول او ( واعْلَمُوا أَنَّ الله مَعَ الْمُتَّقِينَ ) دالست بر آن كه مقاتله با كافران بر وجه مذكور از قبيل تقوى است وخداى تعالى محب وحافظ متقيانست پس محب وحافظ مقاتلان بر وجه مذكور خواهد بود .
الاية الرابعة قوله تعالى فى سورة الانفال : ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا زَحْفاً فَلا تُوَلُّوهُمُ الأَدْبارَ ومَنْ يُوَلِّهِمْ يَوْمَئِذٍ دُبُرَهُ إِلَّا مُتَحَرِّفاً لِقِتالٍ أَوْ مُتَحَيِّزاً إِلى فِئَةٍ فَقَدْ باءَ بِغَضَبٍ مِنَ الله ومَأْواهُ جَهَنَّمُ وبِئْسَ الْمَصِيرُ ) ( 15 )
يعنى اى گروه مؤمنان هر گاه ملاقات كنيد با كافران در حالتى كه آن كافران لشكر بسيار باشند پس مگردانيد بسوى ايشان عقبهاى خود را و كسى كه بگرداند بسوى كافران در روزى كه ملاقات كند با ايشان عقب خود را پس بتحقيق سزاوار گردد به غضب عظيم از خداى تعالى و جاى آرام او دوزخ باشد مگر در حالتى كه ميل كرده باشند آن كس به طرفى از جهة مصلحت مقاتله كردن نه به قصد گريختن يا در حالتى كه توجه نموده باشد به جماعتى جهة استمداد نمودن از ايشان و بد جاى بازگشتى است دوزخ .
هامش
اين كه به پيغمبر يا به وصى او چيزى ظاهر شود كه رأى او اقتضاى تقديم مقاتله ء ابعد را كند .
( 1 ) غلظة مطلوبة در اين آيه راجع بر جهاد وقتال است و اما در معاشرت ومجالست ومعاملت بايد با رفق رفتار كرد تا اين كه كفار با ديدن حسن اخلاق تمايل به اسلام كنند .