احد متخاصمين به غير حق از حاكم شرع .
الاية السابعة قوله تعالى فى سورة المائدة : ( فَإِنْ جاؤُكَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ ) ( 42 ) .
يعنى پس اگر بيايند نزد تو اى محمد پس حكم كن ميان ايشان يا روى بگردان از ايشان ضمير ( جاؤا ) راجع است بيهود كه مذكورند در آيت سابق .
و معنى آيت مذكوره تخيير پيغمبر است صلَّى الله عليه وآله وسلَّم هر گاه يهود مرافعه كنند در نزد آن حضرت ميان حكم كردن ميان ايشان به احكام اسلام وباز گردانيدن ايشان به حكم ايشان و اين تخيير نزد اصحاب ما ثابت است همه حكام شرع را از امام ومنصوبان به آن حضرت خصوصا وعموما كه مجتهدند ( 1 ) به شرط آن كه
هامش
وبالجمله مفاد آيه ء كريمه حكم و رفع خصومت طبق قوانين الهيه و نهى از مخاصمه به نفع خائن وظالم است وامر بطلب اصلاح در امر قضاوة از باب تأكيد وتوجيه و ارشاد به اهميت منصب قضاء است نه اين كه نهى حضرت پيغمبر است از مخاصمه به نفع خائنين پس از تحقق مخاصمه يا هم و قصد به نهى دادخواهان از مطالبه ء حقوق خودشان از خائن است .
به جهت عصمت حضرت رسول اكرم ( ص ) از جميع معاصى وقبايح و ( اخبار ) وارده در شأن نزول به مناسبت مخالفت آنها با ادله ء عقليه ونقليه ( مردد ) و از قبيل زخرف است ومراد از امر به استغفار طلب اصلاح وموفقيت به انجام وظيفه قضاوتست چون كه غفر بمعنى اصلاح است چنانچه صريح قاموس واقرب الموارد است .
( 1 ) به جهت عموم امر به اخذ آن چه حضرت پيغمبر ( ص ) آورده است از طرف خداى تعالى و به جهت عموم امر بتأسى به سيره ء آن حضرت وبديهى است كه علماء وفقهاء عدول قائم مقام حجج الهيه هستند پس تخيير در ميان حكم به قضاى اسلامى و در ميان ارجاع بقضاء قوانين ثابته توراة و يا انجيل كه متخاصمين معتقد به آن هستند ثابت است به حاكمان شرعى در زمان غيبت امام ( ع ) ( لَقَدْ كانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ الله أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ ) .