كرده بود ومحصنه بود روز پنجشنبه صد تازيانه زد و روز جمعه سنگسار فرمود وگفت كه تازيانه زدم او را بكتاب الله ورجم كردم او را به سنت رسول الله صلَّى الله عليه وآله وسلَّم ومراد از محصن مرديست كه مالك فرجى باشد به عقد دايم يا بملك يمين كه نزد او باشد شب و روز .
ومراد از محصنه زنيست كه شوهرى داشته باشد به عقد دايم كه نزد او باشد شب و روز ونزد اصحاب ما بر زنان زانيه موى بريدن واخراج نيست اصلا .
وقول او ( بهما ) متعلق است ( برأفة ) يعنى مهربانى كردن به زانيه وزانى بنا بر آن كه تقديم معمول مصدر بر مصدر جايز است وقتى كه ظرف باشد يا متعلق است به محذوفى كه مفسر اوست مصدر بر مصدر مذكور يعنى : ( ولا تَأْخُذْكُمْ بِهِما رَأْفَةٌ ) يعنى بايد كه حكام شرع رحم نكنند بر زانيان جهت محافظت نسب و رعايت حكم خداى تعالى و چيزى از حد ايشان كم نكنند ومبالغه نمايند در اجراى حدود خداى تعالى برايشان بر وجهى كه چيزى كم نشود و زياده نيز نشود .
وقول او ( إِنْ كُنْتُمْ ) تأكيد است حكم مذكوره را وتهديد است بر ترك آن .
ومؤيد اينست آن كه روايت كرده اند از رسول خدا صلَّى الله عليه وآله وسلَّم كه فرمود ( يؤتى بوال نقص عن الحد سوطا فيقول رحمة لعبادك فيقال له أنت ارحم بهم منى فيؤمر به إلى النار ويؤتى به من زاد سوطا فيقول لينتهوا عن معاصيك فيؤمر به إلى النار ) .
يعنى بياورند روز قيامت حاكمى را نزد خداى تعالى كه كم كرده باشد از حد جلد كه واجب شده باشد بر كسى كه يك تازيانه پس بگويد بار خدايا به جهت رحم بر بنده هاى تو كم كردم پس خداى تعالى بگويد به او كه آيا تو
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 658
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص٦٥٨