بعضى بر آنند كه آيت مذكوره دو جمله است وخبر الزانية والزاني بحذف مضاف مقدر است مثل فيما يتلى عليكم يعنى حكم زن زنا كننده و مرد زنا كننده در آيتى است كه خوانده مىشود بعد ازين بر شما وفاء فاجلدوا از براى تفسير است يعنى آن حكم اينست كه بزنيد هر يك از ايشان را صد تازيانه و جزء هيچ جمله عمل نمىتواند كرد در جزء ديگر ازين جهت ما اضمر عامله نشدند .
و بعضى بر آنند كه الزانية والزاني مبتداءيست متضمن معنى شرط بمعنى التى زنت والذي زنى .
وفاء فاجلدوا فاء شرطست كه بر خبر در آمده مثل ( الذي يأتينى فله درهم ) ما بعد فاء شرط ) عمل نمىكند در ما قبلش ازين جهت ما اضمر عامله نشدند .
وجلد تازيانه زدنست وجلدة مصدريست بمعنى مرة يعنى يك تازيانه زدن وامر به جلد مذكور بمعنى وجوبست ليكن مخصّص است بكتاب وسنت .
اما بكتاب مخصّص است به مرد زنا كننده وزن زنا كننده وزن كه آزاد باشند زيرا كه حد غلام زنا كننده كنيزك زنا كننده نصف حد آزادانست از جهت آيت فعليهن نصف ما على المحصنات من العذاب ) چنان كه گذشت اما به سنت مخصص است به زيادتى اخراج كردن تا يك سال در حق زانى كه محصن نباشد و به زيادتى رجم يعنى سنگسار كردن در حق زانى وزانيه كه محصن باشد ( 1 ) از جهت حديث نبوى صلَّى الله عليه وآله وسلَّم فرمود ( البكر بالبكر جلد مائة وتغريب عام والثيب بالثيب جلد مائة ورجم ) چنان كه گذشت .
ومؤيد اينست آن كه مرويست از امير المؤمنين عليه السّلام كه سراقه را به جهت آن كه زنا
هامش
( 1 ) ثبوت جلد يا رجم معا در حكم زانى وزانيه ء محصنه محل كلامست بايد به كتب استدلاليه مفصله ء اصحاب مراجعه نمود .