بمعنى ( لا يتخلف اهل المدينة و من حولهم من الاعراب عن رسول الله ) يعنى بايد كه تخلف نكنند آن جماعت از همراهى رسول خدا صلَّى الله عليه وآله وسلَّم وقول او ( ولا يرغبوا ) عطف است بر يتخلفوا ولا زايد است از براى تأكيد نفى سابق ورغبت در لغت بمعنى ميل كردن است ومتعدى شود به فى وبمعنى بى ميل شدن وبىميل گردانيدن ومتعدى شود به عن واينجا مراد معنى ثانيست وباى بأنفسهم بمعنى سببيت است يعنى سبب محافظت نفسهاى خود وذلك اشاره ايست به نهى مذكور ومراد از موطئ معنى مصدريست يا معنى اسم مكانى ومؤيد اول است قول او ( ولا يَنالُونَ مِنْ عَدُوٍّ نَيْلًا ) زيرا كه نيل مصدر است بمعنى يافتن و احتمال دارد كه اينجا مراد معنى اسم مفعولى باشد يعنى يافته شده و بر هر تقدير مراد يافتن مكروه است وقول او ( كُتِبَ لَهُمْ ) جمله ء حاليه است بتقدير قد وضماير راجعه به جماعت متخلفان در جمله هاى سابقه بر سبيل تنازع وذو الحال مقدر است بمعنى قد اتصفوا بصفة الا قد كتب لهم يعنى افعال مذكوره واقع نشود در حالتى كه متصف باشد به صفتى مگر در حالتى كه نوشته شده باشد از براى ايشان ومراد از نفقه ء صغيره قليله است و از كبيره كثيره زيرا كه صغيره وكبيره در مقادير مستعمل شود وقلت وكثرت در اعداد واينجا مناسب معنى عدديست وعلاقه مجاز ميان اعداد ومقادير واضح است ووادى در اصل لغت بمعنى رود خانه است و هر زمين نشيب كه محل جريان سيل باشد از وادى بمعنى سيلان از قبيل تسميه ء محل باسم حال و گاهى مستعمل شود بمعنى مطلق مكان واينجا هر دو معنى مناسبست و تحقيق قول او ( إِلَّا كُتِبَ لَهُمْ ) اينجا بر آن قياس است كه مذكور شد .
ومخفى نماند كه آيت مذكوره دلالت مىكند بر تحريم تخلف از پيغمبر صلَّى الله عليه وآله وسلَّم در جهاد و همچنين از ائمه ء معصومين عليهم السّلام زيرا كه قايم مقام پيغمبرند در
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 15
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص١٥