بدان كه در قول او غير اولى الضرر سه قرائتست رفع غير و نصب او وجر او ( و اما رفع او ) بنا بر آنست كه صفت قاعدونست يا عطف بيان او يا بدل او ( و اما نصب او ) بنا بر آنست كه حال است از قاعدون يا نصب مستثنى است كه منتقل شده از مدخول او به او ( و اما جر او ) بنا بر آنست كه صفت مؤمنين است يا عطف بيان او يا بدل او .
ومراد از ضرر مضرتست كه مانع جهاد باشد مثل كورى ولنگى وبيمارى ودرويشى و غير آن ومراد آنست كه برابر نيستند با جهاد كنندگان در فضيلت و ثواب تخلف كنندگان از جهاد بى مانعى اگر چه باذن پيغمبر صلَّى الله عليه وآله وسلَّم تخلف كرده باشند از جهت آن كه احتياج نبوده به ايشان در جهاد بلكه جهاد كنندگان افضلند نزد خداى تعالى ازيشان وتخصيص عدم مساوات مجاهدان به متخلفان بى مانع از جهت آنست كه مقصود ازين كلام توبيخ وملامت متخلفانست و آنان كه به سبب عذرى ومانعى تخلف نموده اند مستحق ملامت نيستند اگر چه ثواب ايشان نيز كمتر است .
ومؤيد اينست آن كه روايت كرده اند از زيد بن ثابت كه گفت نزد رسول خدا صلَّى الله عليه وآله وسلَّم بودم كه ناگاه اثر وحى بر آن حضرت ظاهر شد و چون منكشف شد فرمود مرا كه بنويس من آيت مذكوره را نوشتم بر شانه ء از شانه هاى گوسفند بى قيد غير اولى الضرر پس ناگاه ابن ام مكتوم كه كور بود آمد ومىگريست وگفت اى رسول خدا صلَّى الله عليه وآله وسلَّم چگونه است حال كسى كه قدرت نداشته باشد بر جهاد به سبب علتى مثل كورى پس در همان مجلس باز اثر نزول وحى بر آن حضرت ظاهر شد و چون منكشف گشت گفت مرا كه بخوان آن چه نوشتى من خواندم آيت مذكوره را بى قيد غير اولى الضرر فرمود كه بنويس لا يستوى
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 18
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص١٨