است بر سبيل مجاز يا مراد تبديل : مال مهتم به است به غير مال مهتم به مثل خريدن وفروختن حقيقى كه تبديل مال غير مهتم به است بمال مهتم به بر سبيل استعاره ليكن برين تقدير ربط كلام موقوفست بر اعتبار تجريد در معنى شراء وقول او ( فَيُقْتَلْ أَوْ يَغْلِبْ ) عطف است بر تقاتل و همه مجزومند به من شرطى وتخصيص امر به قتال به آنان كه دنيا را گذاشته اند و آخرت را اختيار كرده اند از جهت تنبيه است بر زيادتى فضيلت جهاد ايشان سبب كمال اخلاص ايشان وقول او ( فَسَوْفَ نُؤْتِيهِ ) جزاء شرطست ومقصود ازين كلام ترغيب وتحريص مؤمنانست بر قتال وجهاد با كافران به آن كه كسى كه جهاد كند با كافران خواه كشته شود در دست ايشان وخواه بكشد ايشان را مستحق اجر عظيم و ثواب جسيم گردد در آخرت .
الاية الثامنة قوله تعالى فى سورة التوبة : ( ما كانَ لأَهْلِ الْمَدِينَةِ ومَنْ حَوْلَهُمْ مِنَ الأَعْرابِ أَنْ يَتَخَلَّفُوا عَنْ رَسُولِ الله ولا يَرْغَبُوا بِأَنْفُسِهِمْ عَنْ نَفْسِهِ ذلِكَ بِأَنَّهُمْ لا يُصِيبُهُمْ ظَمَأٌ ولا نَصَبٌ ولا مَخْمَصَةٌ فِي سَبِيلِ الله ولا يَطَؤُنَ مَوْطِئاً يَغِيظُ الْكُفَّارَ ولا يَنالُونَ مِنْ عَدُوٍّ نَيْلًا إِلَّا كُتِبَ لَهُمْ بِهِ عَمَلٌ صالِحٌ إِنَّ الله لا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ ولا يُنْفِقُونَ نَفَقَةً صَغِيرَةً ولا كَبِيرَةً ولا يَقْطَعُونَ وادِياً إِلَّا كُتِبَ لَهُمْ لِيَجْزِيَهُمُ الله أَحْسَنَ ما كانُوا يَعْمَلُونَ ) ( 120 - 121 )
يعنى جايز نبود مر اهل مدينه را از مهاجرين وانصار و كسانى را كه ساكنند در حوالى مدينه از عربان صحرا نشين آن كه واپس بمانند از لشكر رسول خدا صلَّى الله عليه وآله وسلَّم و نه آن كه بى ميل شوند به سبب نفسهاى خود از نفس رسول خدا صلَّى الله عليه وآله وسلَّم اين عدم جواز تخلف ايشان از رسول خدا صلَّى الله عليه وآله وسلَّم و رفتن بجهاد همراه او سبب آنست كه نمىرسد ايشان را تشنگى و نه رنجى و نه گرسنگى در راه خداى تعالى ونمىگويند هيچ مكانى را كه به خشم آورد كافران را كوفتن آن مكان ونمىيابند از هيچ دشمن ايذائى مگر در حالتى كه نوشته شده باشد از براى ايشان سبب آن چه
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 13
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص١٣