كنند و خود را به ملازمت آن حضرت رسانند وكافران ايشان را ايذاء مىكردند وتهديد ووعيد مىدادند تا ايشان را از دين اسلام بگردانند وايشان از ضعف استغاثه مىكردند از خداى تعالى و دعا مىكردند تا خداى تعالى ايشان را نصرت نموده از شر كافران نجات دهد .
پس اين آيت نازل شد جهت ترغيب وتحريص پيغمبر صلَّى الله عليه وآله وسلَّم ومؤمنان بر مقاتله با كافران وتخليص برادران مؤمن خود از ايذاء ايشان ومراد از ( ما لَكُمْ ) استفهام انكاريست يعنى مقاتله بكنيد در راه خداى تعالى .
و ظاهر آنست كه قول او ( والْمُسْتَضْعَفِينَ ) عطف است بر الله يعنى وفى سبيل المستضعفين .
يعنى مقاتله كنيد در راه خداى تعالى و در راه آن جمع ضعيفان كه گرفتارند در مكه .
وعطف او بر سبيل الله بتقدير مضاف يعنى في نصرة المستضعفين بعيد است وابعد است از آن عطف او بر مجموع فى سبيل الله به اعتبار آن كه محلا منصوبست بلكه وجه آن ظاهر نيست .
ومراد از قريه كه اهل آن ظالمند مكه است كه آن جماعت كه آنجا در دست كفار گرفتار بودند .
وپوشيده نيست كه آيت مذكوره دلالت مىكند بر وجوب اعانت برادران مؤمن ودفع ظلم از ايشان و بر حسن اجابت دعاى مظلوم ( 1 ) و آن كه خداى تعالى
هامش
( 1 ) اقول فى الآية دلالة على تعظيم موقع الدعاء من الله وابطال قول من زعم ان العبد لا يستفيد بالدعاء شيئا و ارشاد إلى لزوم الهجرة من بلاد الشرك إلى ارض الله الواسعة و عذر العاجز عن ذلك و وجوب السعى للاستخلاص والمدافعة