و بر حليت طعام اهل اسلام بر اهل كتاب ( 1 ) .
الاية الثالثة قوله تعالى فى سورة الفاطر : ( و ما يَسْتَوِي الْبَحْرانِ هذا عَذْبٌ فُراتٌ سائِغٌ شَرابُهُ وهذا مِلْحٌ أُجاجٌ ومِنْ كُلٍّ تَأْكُلُونَ لَحْماً طَرِيًّا ) ( 12 ) .
يعنى برابر نيستند دو دريا كه اين يك از ايشان شيرين خوش طعم گوارنده است آب او و آن ديگرى شوريده مزه است آب او و از هر يك از اين دو دريا مىخوريد گوشت تازه .
ظاهر آنست كه مراد از قول او ( الْبَحْرانِ ) جنس دو درياست وقول او ( هذا عَذْبٌ ) تا آخر بيان آن دو جنس است وعذب و فرات هر دو بمعنى آب شيرين خوش طعمند ومراد از سايغ گوارنده است از سوغ بمعنى آسانى به گلو فرو شدن آب و شراب .
ومراد از شراب چيزيست كه بياشامند او را مثل آب و ساير اشربه ( وملح واجاج ) هر دو بمعنى شور و بد مزه اند وتنوين ( كل ) عوض از مضاف اليه است يعنى ( كل واحد منهما ) وتقديم : ( مِنْ كُلٍّ ) بر : ( تَأْكُلُونَ ) از جهت اهتمام است يا تخصيص يعنى نه از يكى وبس . كه آن درياى آب شيرين باشد .
وطرى از طراوت است بمعنى تازگى و گوشت تازه ء دريا عبارتست از گوشت ماهى چنان كه متبادر است .
و احتمال دارد كه آيت مذكوره استعاره ء تمثيليه باشد از مؤمن و كافر واحوال ايشان بنا بر تشبيه مؤمن به دريايى كه آب او شيرين وگوارنده باشد وتشبيه كافر به دريايى كه آب او شور وبدمزه باشد وتشبيه ايمان به آب شيرين
هامش
( 1 ) راجع به فقه آيه ء شريفه فصل مشبعى در كتاب اثبات الايات ايراد نموده ايم مر طالبان را سزاست مراجعه به آن كتاب .