در استدلال بر وجوب جهاد شرعى و كلمه ء فى در : ( فِي الله ) ظرفيه است يا تعليليه و بر هر تقدير مضاف مقدر است يعنى در راه خداى تعالى يا از جهت حكم او ورضاى او و ظاهر آنست كه ضمير : ( جِهادِهِ ) راجع است به خداى تعالى واضافه جهاد به او از جهت ادنى ملابسه است وقول او ( حَقَّ جِهادِهِ ) مفعول مطلق نوعيست از ( جاهِدُوا ) يعنى جهاد كردنى كه سزاوار باشد در ميان جهادهاى منسوب به خداى تعالى وقول او ( هُوَ اجْتَباكُمْ ) اشارتست به علت وجوب جهاد در راه خداى تعالى يعنى خداى تعالى برگزيده است شما را از ميان مخلوقات بانواع نعمتهاى عظيمى مثل خلافت در زمين وعقل وفهم و تكليف و در دين بر شما حرجى ودشوارى ننهاده است بلكه مدار دين شما را بر آسانى نهاده چنان كه جهاد يك مسلمان را با دو كافر واجب گردانيده نه با زياده از دو كافر پس واجبست بر شما جهاد با كافران جهة شكر نعمتهاى او وتقديم مسند اليه بر مسند در قول : ( هُوَ اجْتَباكُمْ ) از براى تخصيص است يا از براى مجرد تقوى حكم ، چنان كه مخفى نيست بر عارف علم معانى .
الاية الثالثة قوله تعالى فى سورة البقرة : ( وقاتِلُوا فِي سَبِيلِ الله الَّذِينَ يُقاتِلُونَكُمْ ولا تَعْتَدُوا إِنَّ الله لا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ ) ( آيه ء 190 )
يعنى كارزار وكشش كنيد با آن كه كشش مىكنند با شما و از حد شرعى آن در مگذريد زيرا كه خداى تعالى دوست نمىدارد از حد گذرندگان را .
بعضى مفسران گفته اند كه اين آيت اول آيتى است كه نازل شده در امر به قتال وجهاد با كافران ومراد از تقييد قتال ب : ( الَّذِينَ يُقاتِلُونَكُمْ ) تخصيص است يعنى اگر كافران در صدد مقاتله شوند با شما به ايشان مقاتله كنيد و اگر ايشان مقاتله نكنند شما نيز مقاتله مكنيد وازين جهت رسول خدا صلَّى الله عليه وآله وسلَّم بعد از هجرت از مكه به مدينه در اوايل مقاتله نمىكرد با كسى كه مقاتله نمىكرد با او از
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 5
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص٥