كافران .
و بر اين تقدير اين آيت منسوخ است ( 1 ) به آيت : ( فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ .
: ( وَجَدْتُمُوهُمْ ) يعنى بكشيد كافران را هر جا كه بيابيد ايشان را و معنى قول او ( ولا تَعْتَدُوا ) بر اين تقدير آنست كه پيش از مقاتله ء كافران با شما مقاتله مكنيد با ايشان .
و بعضى گفته اند كه مراد از ( الَّذِينَ يُقاتِلُونَكُمْ ) اهل قتال است از كافران يعنى
هامش
( 1 ) در كتاب اثبات الايات تفصيلا بيان كرديم كه در آيه ء شريفه دلالتى بر نسخ نيست زيرا كه نسخ فرع وجود تنافى در ميان دو حكم است وبديهى است كه در ميان آيه ء ( فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ ) و آيه ء ( وقاتِلُوا فِي سَبِيلِ الله ) هيچ تنافى نيست زيرا اين آية ( وقاتِلُوا فِي سَبِيلِ الله ) در خصوص كفارى نازل شده كه در ميان آنها ومسلمانان معاهده بوده وامر به قتال در صورتى است كه آنها عهد خودشان را نقض كرده اقدام به جنگ با مسلمانان نمايند .
و يا اين كه آيه ء ( وقاتِلُوا فِي سَبِيلِ الله الَّذِينَ يُقاتِلُونَكُمْ ) امر به قتال با كفارى است كه تعدى بر قتل مسلمانان مىكنند با نهى از تعدى از حدود شرع مانند مثله و قتل صغار و قطع آبها و غير اينها چنانچه در شرع اسلامى از اينها غدغن شده است در مقاتله هر چند با كفار باشد و بنا بر اين مراد از ( الَّذِينَ يُقاتِلُونَكُمْ ) اشاره به موضوع وتعريف است نه اين كه علت تامه ء قتال است بلكه علت قتال عبارت از كفر است پس اتحاد در متعلق امر و نهى نيست تا اين كه نسخ لازم آيد ( و آن چه ) از عبد الرحمن بن زيد ابن سلَّم روايت شده كه آيه ء منسوخ است ( مردود است ) از جهت عدم اتحاد نه در موضوع و نه در محمول وعلاوه آيه ء ( الَّذِينَ يُقاتِلُونَكُمْ ) در مقام تهييج واغراء به اعداء است كه همت ايشان جنگ به اسلام ومسلمانان است يعنى مقاتله كنيد چنانچه آنها مقاتله مىكنند با شما پس قول به نسخ ناشى از عدم درك مفاد آيه است .
چنانچه قول به ناسخ بودن آيه ء ( وقاتِلُوا فِي سَبِيلِ الله ) به آيه ( كُفُّوا أَيْدِيَكُمْ وأَقِيمُوا الصَّلاةَ وآتُوا الزَّكاةَ ) ( النساء آيه 90 ) ناشى از عدم تدبر است زيرا اتحاد در موضوع ومحمول ونسبة وزمان ومكان از جمله ء شروط تناقض ونسخ است و آن چه در بعضى از روايات نسخ استفاده مىشود نسخ اصطلاحى نيست بلكه مراد ايشان تخصيص است نه نسخ مورد نزاع پس طالب حق را سزاست كه مراجعه بكتاب اثبات الايات نموده تا حقيقة مسأله درست روشن شود .