به اعتبار ايام .
ومؤيد اينست آن كه در آيت ديگر واقع شده كه : ( إِنْ لَبِثْتُمْ إِلَّا عَشْراً ) و در عرف مىگويند كه ( صمت عشرا انه عشرة ) ( 1 ) .
وجمله ء مذكور خبريست بمعنى امر يعنى بايد كه عدت گيرند مدت چهار ماه وده روز .
و بعضى گفته اند كه حكمت در آن كه عدت وفات چهار ماه وده روز تعيين يافت ( 2 ) آنست كه اكثر واغلب چنانست كه چون نطفه به رحم مىرود اگر پسر است بعد از سه ماه حركت مىكند و اگر دختر است بعد از چهار ماه پس اكثر را اعتبار كرده اند وده روز افزوده اند بر آن جهت احتياط كه اگر در حركت او ضعفى باشد قوت يابد .
وظاهرا تخصيص اين حكمت به عده ء وفات جهت آنست كه عدت وفات بيشتر عدتهائيست كه بحسب ايام وشهور است .
و دور نيست كه گفته شود كه عدت ديگر كه به ايام وشهور است سه ماه
هامش
عشرا گفته شده به صيغه ء تأنيث بدون زيادة ادات التأنيث ( تاء ) زيرا اگر مراد از ( عشرا ) ايام مىبود هر آينه طبق قواعد بايد عشرة مىگفت به صيغه ء مذكر بزيادة ادات تأنيث ( تاء ) چنانچه مىگويند : ثلاثة ايام - وثلث ليال .
( 1 ) يعنى ( صمت عشراً ) مىگويند زمانى كه شب اراده مىنمايد نحو ( صمت عشر ليال ) و ( صمت عشرة ) مىگويند زمانى كه روز اراده مىنمايند چون ( صمت عشرة ايام ) .
( 2 ) قال العلامة القاضي البيضاوى فى تفسير الآية الكريمة ولعل المقتضي لهذا التقدير ان الجنين فى غالب الامر يتحرك لثلاثة اشهر ان كان ذكرا ولاربعة ان كان انثى فاعتبر اقصى الاجلين وزيد عليه العشر استظهارا اذ ربما تضعف حركته فى المبادي فلا يحس بها .