در آن كه واگذارد هر كدام را كه خواهد از زنان خود و رعايت قسم نكند نسبت به او چنان كه به سوده وجويرية وصفية وميمونة وام حبيبة سلوك مىفرمود و نزديك گرداند به خود هر كدام را كه خواهد و رعايت قسم بكند نسبت به او چنان كه به عايشة وحفصة وام سلمة وزينب سلوك مىنمود و اين معنى مختار اصحاب ماست .
و بر اين تقدير ظاهر آنست كه مراد از عزل در قول او ( عزلت ) جدا كردن باشد از خود وعدم رعايت قسم و از ( ابتغاء ) رعايت قسم يعنى نيز جايز است ترا كه رعايت قسم كنى نسبت به كسى بعد از آن كه ترك قسم كرده باشى نسبت به او .
و احتمال دارد كه مراد از ( ارجاء وايواء ) طلاق و ترك طلاق باشد يا ترك مضاجعت و اختيار مضاجعت .
و بر هر تقدير مراد از ابتغاء وعزل معنى است مناسب آن چه مراد است از ( ارجاء وايواء ) .
و احتمال دارد كه ضمير ( منهن ) راجع باشد به زنانى كه واهبه ء نفسهاى خود باشند كه مذكورند ضمنا در آيت سابقه .
ومراد از ( ارجاء ) ايشان رد ايشان باشد و از ( ايواء ) ايشان قبول ايشان .
و از ( ابتغاء وعزل ) ايشان نكاح ايشان بعد از رد ايشان و ( ذلك ) اشارتست به تخيير وتعويض مذكور .
ووجه آن كه تفويض امور مذكوره به مشيت پيغمبر صلَّى الله عليه وآله وسلَّم نزديكتر است به روشن شدن چشمهاى ايشان وعدم حزن ايشان ورضاى ايشان آنست كه هر گاه دانند كه حكم خداى تعالى نسبت به همه ء ايشان على السويه است خاطرهاى ايشان اطمئنان يابد . پس اگر آن حضرت نيز على السويه سلوك كند با ايشان
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 401
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص٤٠١