يعنى هر كه نگاه داشته شود از بخل نفس واطاعت كند پروردگار خود را اين چنين كه اين مردم كرد پس به درستى كه او نزول مىكند در بهشت پروردگار خود و چون پسر مال را گرفت صرف كرد در راه خداى تعالى پس گفت پيغمبر صلى الله عليه وآله وسلَّم كه ( ثبت الاجر وبقى الوزر ) پرسيدند كه چگونه يا رسول الله فرمود كه حاصل شد پسر را ثواب وماند پدر را گناه .
وظاهرا آنست كه پدر گناهى چند كرده بود در تحصيل آن مال نه بر وجهى كه حق كسى در آن مال باشد مثل ترك نماز وايذاء واهانت مردم و الا امر مىفرمود پيغمبر صلَّى الله عليه وآله وسلَّم به اداى آن حق ورسانيدن آن به مستحق و مالك آن بهر وجه كه ممكن بوده باشد .
و دور نيست كه مراد از وزر بار ندامت وپشيمانى باشد كه روح پدر را حاصل شده باشد به سبب آن كه چرا صرف نكرد در راه خداى تعالى مثل پسر .
وخطاب در اين آيت نيز به اولياء يتيمانست ومراد از دادن مال ايشان به ايشان تسليم كردن مال ايشانست بعد از بلوغ رشد به ايشان .
يا مراد از يتامى ( 1 ) بالغان ايشانست بر سبيل مجاز به اعتبار ما كان از
هامش
( 1 ) بدان كه يتامى جمع يتيم ويتيمة بمعنى كسى كه پدرش بميرد مأخوذ است از يتم بمعنى انفراد و از اينست كه در را به يتيمة توصيف مىكنند مىگويند ( الدّر اليتيمة ) و اما ايتام جمع يتيم چون شريف واشراف ولفظ يتيم از جهت اجراى آن مجراى اسماء چون فارس و صاحب جمعش يتائيم به وزن صواحب وفوارس آمده پس از قلب همزه او گفته اند يتامى .
و يا از جهت بودن يتيم از باب نقض وآفات جمعش به وزن يتمى چون اسرى پس از آن جمع شده يتمى به وزن يتامى مانند ( اسرى بفتح الهمزة جمع اسير ) واسارى ( بفتح الهمزة ) جمع اسرى كسكرى وسكارى وماده اشتقاق آن تقاضا مىكند كه يتامى صدق كند بر صغار وكبار و ليكن در عرف عام مخصوص شده به كسى كه بى پدر مانده