از آنست كه شخصى مال خود را به كسى دهد از براى آن كه عمل كند به آن و هر چه سود كند حصه ء از آن ملك او باشد .
ووجه استدلال آنست كه امر به انتشار در زمين و طلب از فضل خداى تعالى دلالت مىكند بر فضيلت اكتساب مطلقا خواه بمال خود وخواه بمال غير باذن او .
و شك نيست كه مضاربه مندرج است در او هم چنان كه عقود ديگر مندرج است .
وپوشيده نماند كه اين استدلال وقتى تمام شود كه مراد از طلب كردن از فضل خداى تعالى طلب كردن مال دنيا باشد .
اما اگر مراد طلب علم يا ساير عبادات باشد چنان كه منقولست از ابن عباس و غير او وسابقا مذكور شد ( 1 ) تمام نيست ( 2 )
الاية الخامسة قوله تعالى فى سورة يوسف ( ع ) : ( وقالَ لِفِتْيانِهِ اجْعَلُوا بِضاعَتَهُمْ فِي رِحالِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَعْرِفُونَها إِذَا انْقَلَبُوا إِلى أَهْلِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ ) ( 62 )
يعنى گفت يوسف عليه السّلام مر ملازمان خود را كه بنهيد بهاى غله ء اين جماعت را كه اولاد يعقوب عليه السلام بودند در ميان بارهاى ايشان شايد بشناسند متاع خود را كه در بهاى غله داده اند وقتى كه بر گردند بسوى فرزندان ومتعلقان خود وبگشايند بارهاى خود را شايد كه برگردند بسوى ما با برادر خود .
بدان كه در قول او ( لِفِتْيانِهِ ) دو قرائتست لفتينه ولفتيته وفتيان جمع كثرت
هامش
به اين آيه زيرا كه آيه ء اولى امر به وفاء بجميع عقدهاى عقلائى است مگر اين كه دليلى خصوصى دلالت بر بطلان آن بكند .
( 1 ) تفسير آيه ء شريفه بامر طلب علم از قبيل ادخال فردى از مصاديق متعدده بر معناى كلى است نه اين كه مراد از ابتغاء فضل فقط طلب علم است .
( 2 ) ( الرابع ) مبحث ابضاع و در آن يك آيه مذكور شده است .