عرب چنان بوده كه هر گاه به كسى قرض مىدادند ميعادى تعيين مىكردند و چون ميعاد مىرسيد ميعاد ديگرى تعيين مىكردند و قرار مىدادند كه چيزى ديگر زياده كنند بر آن چه قرار داده بودند و همچنين زياده مىكردند تا آن كه بسيار مىبود كه به دفعات سود آن مقدارى زياده مىشد كه همه ء مال آن شخص قرضدار به سود مىرفت با وجود آن كه اصل مايه محقر چيزى بوده پس خداى تعالى در اين آيت نهى فرمود از آن وقول او ( واتَّقُوا الله لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ) مبالغه است در نهى پس معلوم شد كه اين آيت نيز دالست بر مبالغه ء تحريم ربا .
ومخفى نماند كه آيات تحريم ربا اگر چه عامند ليكن مخصصند بما عداى ربا كه پدر و فرزند از يكديگر گيرند يا شوهر وزن يا خواجه و بنده از يكديگر گيرند يا مسلمانان از كافر گيرند بنا بر اجماع و اخبار اهل بيت عليهم السلام .
الاية الخامسة قوله تعالى فى سورة المطففين : ( وَيْلٌ لِلْمُطَفِّفِينَ الَّذِينَ إِذَا اكْتالُوا عَلَى النَّاسِ يَسْتَوْفُونَ وإِذا كالُوهُمْ أَوْ وَزَنُوهُمْ يُخْسِرُونَ ) ( 1 - 3 )
يعنى واى مر آن كسان را كه كم به پيمانند در پيمان كردن يا وزن كردن چيزى آنان كه هر گاه از براى خود پيمان كنند بر مردم پر كنند پيمانه را و هر گاه پيمان كنند از براى مردم يا وزن كنند از براى ايشان كم كنند آن را .
وشيخ ابو على طبرسى در سبب نزول اين آيت فرموده كه چون رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلَّم به مدينه هجرت نمود مردم آنجا پيمانهاى قلب داشتند پس اين آيت نازل شد .
و از ابن عباس مرويست كه چون رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلَّم به مدينه تشريف فرمود مردى بود آنجا نام او ابو جهينة واو را دو صاع بود يكى بزرگ و يكى كوچك بصاع بزرگ از مردم مىگرفت وبصاع كوچك به مردم مىداد پس اين آيت در شأن او نازل شد .
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 142
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص١٤٢