ومتبادر از قول او ( وأَمْرُهُ إِلَى الله ) آنست كه حكم آن كس كه ترك ربا كند بعد از نهى راجع است به خداى تعالى در مجازات او بحسب صدق نيت واخلاص او در ترك ربا ومراد از قول او ( ومَنْ عادَ ) كسانىاند كه برگردند بعد از تحريم ربا بسوى ربا خوردن با قول مذكور كه متضمن استحلال است واستحلال ربا كفر است از اين جهت حكم فرمود بر آن جماعت به خلود در آتش دوزخ .
و از اينجا معلوم مىشود كه مراد از قول او ( الَّذِينَ يَأْكُلُونَ الرِّبا ) ربا خواران بطريق استحلالست نه مطلق ربا خواران چنان كه صاحب كشاف توهم كرده
هامش
است پس آن چه معفو عنه است از مال ربوى همان مال تلف شده است و اين هم در صورتى است كه معامله كنندگان جاهل به حرمت باشند .
چنانچه حلبى بسند حسن از حضرت صادق « ع » روايت كرده كه آن حضرت فرمود شخصى آمد به محضر پدرم ( حضرت باقر ع ) عرض كرد كه مال بسيارى به من ارث رسيده در حالى كه مىدانم مورث آن مال اهل ربا بود وهم مىدانم در آن مال عين مال ربوى موجود هست ومرا گوارا نيست از جهت دانستن من وجود عين مال ربا را در آن مال و از فقهاء اهل عراق وحجاز ( فقهاء اهل سنت ) سؤال كردم گفتند كه ترا حلال نيست اكل آن مال از جهت بودن مال ربا در آن ارث پس حضرت باقر « ع » فرمود اگر مىدانى عين آن مال ربا را در همان ارث ومىشناسى صاحب آن را بايد به صاحبش برسانى پس از برداشتن سرمايه ء مورث و اگر مال مختلط است به طورى كه علم بوجود مال ربا ندارى آن وقت گوارا بخور به درستى كه آن مال مال تو است وپرهيز كن از مالى كه موروث آن بعنوان ربا جمع كرده است به درستى كه حضرت رسول اكرم ( ص ) ساقط كرد مالى را كه در موقع توبه فوت شده بود و حكم به حرام كرد در مالى را كه در آن موقع باقى بود .
پس هر كسى كه بوجود عين مال ربوى جاهل باشد جهل وى موجب وسعت است از كيفر همان مال ولى زمانى كه شناخت وجود مال ربوى را حرامست بوى وپاداشش بوى مىرسد مثل پاداش كسى كه خودش معامله ء ربا كرده است .
وبالجمله اخبار در اين باب صريح است بدون معارض ومخالفت جمعى ناشى از بى تدبرى ست در فهم مفاد آيات و اخبار وارده از ائمه هدى « ع » والله هو العالم بأحكامه .