شده يعنى به درستى كه خداى تعالى بعد از اكراه كنيزكان مر كنيزكان را آمرزنده ء مهربانست وتقديم لهن بر غفور رحيم ظاهر در تخصيص است يعنى همين مر ايشان را آمرزنده ء مهربانست نه خواجه ء ايشان را كه اكراه كننده است .
و بعضى از مفسران گفته اند كه ظاهر آيت مذكوره منافى حديث نبوى مشهور است كه رفع ( عن امتى الخطاء والنسيان و ما استكرهوا عليه ) يعنى برداشته شده است از امت من گناه فعل خطا وفراموشى وفعلى كه اكراه كرده باشند بر آن زيرا كه به مقتضاى اين حديث اكراه رافع گناه باشد پس تعلق مغفرت بفعل مكره بحسب ظاهر وجهى ندارد وتأويل كرده اند برين وجه كه مراد از اكراه رافع گناه اكراه تام است مثل قتل و مانند آن ومراد از اكراه اينجا اكراهيست كه دون اكراه تمام باشد مثل ضرب وشتم چنان كه عادتست و جايز است كه خداى تعالى فعل مكره به اين اكراه را عفو كند بر سبيل تفضل و ممكن است توجيه برين وجه كه رافع بودن اكراه مر گناه را منافات ندارد به تعلق مغفرت به آن فعل مكره زيرا كه مىتواند بود كه رفع اكراه گناه را به اعتبار مغفرت الهى باشد چنان كه متبادر است از رفع نه به اعتبار ترتب گناه بر آن بالذات وبرين تقدير احتياج بتأويل مذكور نيست .
وپوشيده نماند كه آيت مذكوره دلالت مىكند بر آن كه اكتساب اجرة زنا حرام است از كنيزك مكرهه جهت طلب متاع دنيا به منطوق و بر حرمت اكتساب اجرة زنا در غير صورت مذكوره به مفهوم موافق واجماع .
الاية الرابعة قوله تعالى فى سورة المائدة : ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ والْمَيْسِرُ والأَنْصابُ والأَزْلامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ . إِنَّما يُرِيدُ الشَّيْطانُ أَنْ يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَداوَةَ والْبَغْضاءَ فِي الْخَمْرِ والْمَيْسِرِ
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 125
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص١٢٥