محتاج است بتأويل نيز وتأويل او به چند وجه ممكن است :
يكى - آن كه مراد از علم خداى تعالى علم خواص او باشد بحذف مضاف وخواص خداى تعالى پيغمبر صلَّى الله عليه وآله وسلَّم ومؤمنانند يعنى تا بداند مؤمنان كسى كه مىترسد از عذاب خداى تعالى كدام است و كسى كه نمىترسد كدام .
دوم - آن كه مراد تميز خداى تعالى باشد ايشان را در نفس الامر نزد عالميان زيرا كه علم مستلزم تميز است يعنى تا جدا گرداند خداى تعالى كسانى را كه مىترسند از عذاب او از كسانى كه نمىترسند .
سوم - آن كه مراد علم مقارن وقوع معلوم باشد زيرا كه ثواب وعقاب مترتب برين علم است يعنى تا مقارن شود علم خداى تعالى بترسيدن بعضى از عذاب او وناترسيدن بعضى از عذاب او و بر هر تقدير مراد از غيبت روز قيامت است كه غايب است و يا بمعنى فى است يعنى كسى كه مىترسد از عذاب او در روز قيامت .
چنان كه در قول او ( يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ ) مراد روز قيامتست و اعاده ء اسم الله در ( لِيَعْلَمَ الله ) وضع مظهر است در موضع مضمر جهة زيادتى اهتمام به آن و اما قول او ( بِشَيْءٍ مِنَ الصَّيْدِ ) ظاهر آنست كه كلمه ء من اينجا بمعنى تبعيض باشد يعنى به چيزى اندك از جمله صيد و آن صيد برّ است كه حرام است در احرام نه صيد بحر بلكه بعضى افراد صيد بركه در حديبيه موجود بودند .
ومؤيد اينست قول خداى تعالى ( ولَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ ) و احتمال دارد كه كلمه ء من بمعنى تبيين باشد يعنى به حدى كه صيد است وبهر تقدير مىتواند بود كه مراد از صيد حيوان مصيد باشد چنان كه متبادر است بحذف مضاف يعنى مخالطة الصيد يعنى به مختلط گردانيدن صيد با شما ومىتواند بود
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 391
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص٣٩١